Praten over seks vraagt lef

In een land waar we woorden hebben voor bijna alles, wordt het opmerkelijk stil zodra het over onze eigen seks gaat. We vergaderen alsof het onze tweede religie is, kunnen een verbouwing drie maanden evalueren en hebben voor regen ongeveer een complete woordenschat, maar probeer thuis eens te zeggen: “Ik mis seks met jou”, “Ik heb minder zin dan vroeger”, “Ik kom niet klaar”, “Mijn erectie lukt niet altijd”, “Ik masturbeer liever dan dat we vrijen” of “Ik fantaseer over iets wat ik je nooit heb durven vertellen.” Dan blijkt taal ineens een stuk ingewikkelder. Seks wordt snel “intimiteit” of “lichamelijk contact”, alsof het probleem vanzelf wat netter wordt wanneer we er een beige woord overheen leggen.

Dat is het merkwaardige van deze tijd. Tinder past in je broekzak, porno is een paar tikken verwijderd en series laten ongeveer iedere denkbare relatievorm langskomen, maar in slaapkamers liggen mensen soms maanden of jaren naast elkaar zonder te zeggen wat er werkelijk gebeurt. De één wil vaker seks, de ander ontwijkt. Iemand verlangt naar aanraking maar niet naar gemeenschap. Een orgasme wordt gespeeld om van het gedoe af te zijn, een erectieprobleem wordt met een grap weggemoffeld, pijn tijdens het vrijen verzwegen en een fantasie blijft veilig opgesloten omdat je niet weet hoe de ander zal reageren. Ondertussen denkt ieder aan zijn eigen kant van het matras dat de ander het waarschijnlijk wel begrijpt. Dat is knap veel communicatie zonder dat er één fatsoenlijk gesprek is gevoerd.

Zwijgen laat sporen na. Geliefden kunnen huisgenoten worden terwijl de vaatwasser uitstekend blijft draaien. Aanraking wordt voorzichtig, initiatief verdwijnt en afwijzing krijgt steeds meer betekenissen die nooit zijn uitgesproken. “Je wilt mij niet meer.” “Ik ben blijkbaar niet aantrekkelijk.” “Hij wil alleen seks.” “Zij heeft nooit zin.” Voor je het weet voeren twee mensen complete gesprekken in hun eigen hoofd en krijgt de ander de rekening zonder ooit bij de vergadering aanwezig te zijn geweest. Wat niet wordt uitgesproken, verdwijnt namelijk niet. Het zoekt een andere uitgang: afstand, irritatie, schaamte, onzekerheid of seks die nog wel plaatsvindt maar waar niemand werkelijk meer in aanwezig is.

Verlangen heeft woorden nodig

Seks is niet zoals op schermen. Het is niet altijd soepel, geil, wederzijds getimed en voorzien van een perfect orgasme op het juiste moment. Soms heb je zin en de ander niet. Soms wil je lijf iets anders dan je hoofd. Je kunt opgewonden raken en ineens huilen, helemaal niets voelen terwijl je dolgraag zou willen, bang zijn dat je lichaam niet meewerkt of verlangen naar iets waarvan je jezelf al hebt wijsgemaakt dat een fatsoenlijk mens het niet hoort te fantaseren. Seks kan warm, wild, stuntelig, grappig, spannend, saai, teder of teleurstellend zijn en soms dat allemaal in dezelfde maand. Juist daarom hebben twee mensen taal nodig die verder gaat dan “alles goed?”

Praten over seks betekent ook grenzen durven uitspreken zonder dat iedere grens als afwijzing wordt gehoord. Zeggen waar je van geniet, wat je niet wilt, wat pijn doet, waar je nieuwsgierig naar bent en wat vroeger vanzelf ging maar nu niet meer. Misschien wil jij vaker, misschien minder, misschien anders. Misschien mis je niet eens de seks zelf maar wel begeerd worden, aangeraakt worden of het gevoel dat de ander nog werkelijk nieuwsgierig naar jouw lichaam is. Dat gesprek kan ongemakkelijk zijn. Prima. Ongemak is nog altijd beter dan vijf jaar naast elkaar liggen en hopen dat telepathie binnenkort eindelijk wordt vergoed door de zorgverzekering.

Het gesprek haalt de spanning dus niet automatisch uit seks. De jarenlange stilte doet dat vaak veel grondiger. Beginnen hoeft ook niet briljant. “Ik weet niet goed hoe ik dit moet zeggen” is een uitstekende eerste zin, juist omdat er niets glad aan is. Daarna kan eindelijk ter sprake komen wat al die tijd tussen jullie in bed lag zonder naam: verlangen, verschil, schaamte, afwijzing, nieuwsgierigheid, boosheid, angst of simpelweg het gemis aan elkaar. Dan wordt praten over seks geen keurige communicatieoefening, maar iets veel wezenlijkers: twee mensen die stoppen met raden en eindelijk durven vertellen wat er werkelijk gebeurt wanneer de slaapkamerdeur dichtgaat.

Seks heeft recht op woorden

Seks gaat niet alleen over stellen bij wie de passie ergens tussen de wasmand en de avondagenda is verdwenen. Het gaat over ouders die hun kinderen willen leren dat hun lichaam van henzelf is en dat nee gewoon nee betekent. Over jongeren die via porno soms eerder zien hoe seks eruitziet dan ontdekken hoe verlangen, toestemming, onzekerheid en plezier werkelijk voelen. Over singles die naar aanraking verlangen en tegelijk bang zijn opnieuw gekwetst te worden. Over ouderen die nog steeds zin kunnen hebben terwijl de buitenwereld hen het liefst seksueel met vervroegd pensioen stuurt. Over mensen met een beperking die verlangen, opgewonden raken en grenzen hebben zonder dat iemand daar verbaasd van hoeft op te kijken. En over mensen bij wie seksualiteit ooit beschadigd raakte en die opnieuw proberen te ontdekken wat veilig, prettig en werkelijk van henzelf is.

Al die mensen hebben woorden nodig. Niet alleen keurige woorden als intimiteit en verbondenheid, maar taal waarmee je kunt zeggen wat je voelt, verlangt, vreest, prettig vindt of absoluut niet wilt. Seksualiteit wordt ingewikkeld wanneer je lichaam iets vertelt waarvoor je hoofd geen woorden heeft, of wanneer schaamte sneller spreekt dan jijzelf. Dan ga je raden, aanpassen, vermijden of doen alsof iets wel goed zit omdat uitleggen nog spannender voelt. Juist daarom heeft seks recht op taal die dichtbij genoeg komt om echt te zijn. Geen woordenboek voor perfecte seks, maar woorden waarmee je lichaam niet langer een geheim hoeft te bewaren waar jij zelf middenin woont.

Praten over seks als daad van vrijheid

Wie wil weten wat mensen werkelijk bezighoudt rond seks, hoeft niet naar keurige voorlichtingscampagnes te kijken. Kijk naar wat we intypen wanneer niemand over onze schouder meekijkt: “seks doet pijn”, “ik kom niet klaar”, “waarom krijg ik geen erectie”, “waarom heb ik nooit zin”, “ik kom alleen klaar met mijn vibrator”, “ik fantaseer tijdens seks over iemand anders”, “kijkt mijn partner te veel porno”, “waarom masturbeer ik liever dan dat ik met mijn partner vrij?” Google is onze moderne biechtstoel en AI krijgt inmiddels dezelfde vragen voorgeschoteld. Wat we zonder moeite aan een zoekbalk vertellen, krijgen we een uur later in bed nauwelijks over onze lippen. Best knap voor een samenleving die verder zelfs over de temperatuur van het douchewater een mening heeft. We praten probleemloos over cholesterol, stoelgang, rugpijn en dat broodje gezond waar vooral veel mayonaise tussen bleek te zitten, maar vraag iemand waarvan hij geil wordt en de Nederlandse taal krijgt spontaan onderhoud. Seks is zogenaamd vrij totdat het concreet wordt: niet nat worden terwijl je wel wilt vrijen, een penis die halverwege zacht wordt, penetratie die pijn doet, een orgasme spelen omdat je wilt dat het ophoudt of al maanden geen zin hebben terwijl je nog steeds van degene naast je houdt. Dan wordt “privé” soms vooral een keurig woord voor: hier schaam ik me kapot voor en ik weet niet hoe ik het moet zeggen.

Porno en masturbatie verdienen daarom een eerlijker gesprek dan alleen de vraag of het “mag”. Masturberen binnen een relatie is niet automatisch verraad, afstand of bewijs dat er seksueel iets mis is. Soms weet je zelf precies hoe je lichaam werkt, soms wil je klaarkomen zonder overleg en soms is solo seks simpelweg lekker. Het kan ook een schuilplaats worden wanneer samen vrijen ingewikkeld, pijnlijk of teleurstellend is geworden. Met porno gebeurt iets vergelijkbaars. Voor de één is het fantasie of opwinding, voor de ander begint de twijfel: kom ik nog wel mee met die lichamen, tempo’s en handelingen die jij daar ziet? Vind je mij nog geil genoeg, of moet ik inmiddels concurreren met een scherm waarvan ik de spelregels niet ken? Het volwassen gesprek begint dan niet met “mag jij dit?”, maar met: wat doet het met jou, wat doet het met mij en wat gebeurt er ondertussen met onze seks? Want echte seks bestaat uit echte lijven en die lezen geen draaiboek. Een erectie kan verdwijnen, een vagina kan droog blijven terwijl het hoofd best zin heeft, penetratie kan pijn doen en een orgasme komt soms helemaal niet. Er is zweet, geur, vocht, sperma, menstruatie, haar op plekken waar de reclame het liever niet heeft en af en toe twee lichamen die elkaar gewoon verkeerd raken. Soms krijg je kramp, schuift een knie de verkeerde kant op of blijkt een standje dat in je hoofd fantastisch leek in werkelijkheid vooral orthopedisch interessant. Je stopt, draait om, lacht of zegt dat iets niet lekker voelt. Daar gaat seks niet van kapot; het wordt pas lastig wanneer jullie daarna drie weken doen alsof er niets gebeurd is.

Daarom moeten grenzen en geilheid ook gewoon in dezelfde zin kunnen bestaan. “Ik wil je” betekent nooit automatisch “dus jij moet nu ook”. “Vandaag niet” is geen afwijzing van je complete bestaan en “stop” hoeft niet eerst diplomatiek verpakt te worden. Net zo goed mag je zeggen: “ga door”, “daar”, “zachter”, “harder”, “ik wil iets anders” of “dit vind ik lekker”. Misschien wil je aangeraakt worden zonder dat iedere hand meteen op expeditie richting onderbroek vertrekt. Misschien wil je vaker seks, maar mis je vooral het gevoel dat iemand naar je kijkt alsof hij of zij je nog begeert. Misschien wil je juist minder omdat iedere knuffel inmiddels voelt als het startschot voor iets waar je geen zin in hebt. Hoe eerder je dat zegt, hoe kleiner de kans dat verlangen verandert in raden, pleasen of plichtseks. Niet iedereen weet bovendien waar hij geil van wordt. Misschien weet je vooral wat je níét meer wilt, heb je jarenlang gedaan wat volgens jou bij seks hoorde en ontdek je pas later dat je lichaam daar nooit om had gevraagd, fantaseer je over iets waar je partner geen rol in speelt of ben je bang dat je de ander niet meer begeert zoals vroeger. Dat zijn geen gezellige zinnen voor bij de kaarsjes, maar ze bestaan wel. Onder seksueel zwijgen zit lang niet altijd verlegenheid. Soms zit er woede, verdriet, schaamte, teleurstelling of de angst dat één eerlijk antwoord het keurige beeld van jullie seksleven finaal uit zijn lijstje trekt.

Juist daarom begint praten over seks vaak met iets weinig erotisch: “Ik weet niet goed hoe ik dit moet zeggen.” Prima begin. Daarna mag het open. Vraag waar de ander van geniet, vertel wat jij mist, waar je schaamte zit, welke fantasie nooit woorden kreeg en of jullie seks nog iets is waarin jullie allebei werkelijk aanwezig zijn. Lach wanneer het knullig wordt, want seks ís soms knullig. Maak er geen functioneringsgesprek met bloot bij van, maar laat twee mensen ook niet jarenlang naast elkaar liggen terwijl Google meer over hun seksleven weet dan zij van elkaar. We trekken zonder veel ceremonie onze kleren uit, liggen met huid, zweet, haar, littekens, opwinding en alle menselijke onhandigheid tegen elkaar aan en doen daarna soms alsof één gewone vraag te intiem is. Dat blijft een merkwaardig systeem. Seks hoeft geen staatsgeheim te zijn en geilheid geen woord dat alleen binnensmonds uitgesproken mag worden. Misschien begint seksuele vrijheid daarom niet bij alles durven dóén, maar bij alles wat van jou is eerlijk genoeg kunnen benoemen. Niet ieder verlangen hoeft uitgevoerd te worden en niet iedere fantasie hoeft een gezamenlijk project te worden, maar twee mensen kunnen pas werkelijk kiezen wanneer ze van elkaar weten waar het lijf ja tegen zegt, waar het nee zegt en waar het nog nieuwsgierig van overeind komt.

Kennismaken zonder wachtlijst

Als je na het lezen van deze NieuwsBlog merkt dat er iets in jouw leven niet goed voelt of vastzit, hoef je daar niet meteen een nette levensvraag van te maken. Soms weet je gewoon dat doorgaan zoals je nu doet weinig nieuws gaat opleveren. Ik ben Freek, coach en psycholoog uit Drachten, en al ruim 30 jaar praat ik met mensen over levensvragen, relaties en werkstress. In al die gesprekken heb ik geleerd dat het probleem lang niet altijd alleen zit in wat jij anders zou moeten doen. Daarom kijk ik ook naar wat bij jou ligt, wat er tussen mensen gebeurt en welke omstandigheden invloed blijven houden. Het leven past nu eenmaal zelden netjes in één doosje. Verwacht daarom geen etiket of standaardpraatje. Ik luister, vraag door, leg verbanden en zeg het wanneer ik denk dat iets anders zit dan jij tot nu toe dacht.

Kennismaken begint met een gratis en vrijblijvend gesprek van 60 minuten, in mijn praktijk aan huis in Drachten of online als dat beter past. Vooraf vul je een digitaal kennismakingsformulier in over wat er speelt en wat voor jou belangrijk is. Ik lees vooraf wat je levensvraag is, of waar het in je leven schuurt of vastzit, zodat we tijdens het gesprek meteen kunnen aansluiten. Minstens zo belangrijk is de klik: je ervaart hoe ik luister, doorvraag en reageer en of mijn manier van coachen bij je past. Past jouw levensvraag beter bij iemand anders, dan zeg ik dat. Heb je vooraf een korte vraag, dan bereik je me via de WhatsApp-knop. Vul hieronder je gegevens en levensvraag in en geef aan wanneer je wilt afspreken. Binnen 24 uur neem ik zelf contact met je op en plannen we een afspraak, overdag of ’s avonds en altijd binnen 2 weken.