Volwassenen zonder schoenen in het zand

Er bestaat een plek waar vergaderingen oplossen als zeezout in water en waar volwassen mensen hun voeten weer leren voelen. Waar niet gemeten wordt maar ervaren, niet vergaderd maar ontdekt. Dat is het zand waarin we onze schoenen uittrekken en merken dat we nooit echt zijn opgehouden met spelen, al geloven we dat graag. We strooien onszelf zand in de ogen terwijl we doen alsof we gestaald en volwassen zijn. De emmers zijn leasewagens geworden en de schepjes heten nu targets. De mooiste zandtaart is een Instagram-feed waarin de jaloersheid in laagjes glanst. LinkedIn dient als vormpje voor onze prestaties en in WhatsAppgroepen liggen de kuilen klaar waar we anderen subtiel in laten vallen. Het ziet er allemaal keurig volwassen uit, terwijl het nog steeds voelt als “mijn schep is groter dan de jouwe”. We kijken naar het speelgoed van de ander en zodra iemand aan onze schep zit, aan wat we als van ons beschouwen, schiet het kleutergedrag in full HD naar voren. We trekken, duwen, saboteren of sussen ons gedrag met redenen die klinken als een fluistering: het lag aan de wind, aan de buurjongen of aan de sterren die tegenwerkten. Alles behalve aan onszelf. Soms ontdekken we dat bewondering beter werkt dan ondermijning. Dan prijzen we de zandtaart van de ander luidkeels om er een kruimel glans van mee te pikken. We sluiten groepjes, samen sterk, tot er iemand langskomt met een blinkerende hark of een emmer die nog voller is. Dan schuift onze loyaliteit zachtjes op, zoals een kind dat zijn stoel verplaatst naar de plek waar taart wordt geserveerd. We noemen het strategie, positionering of sociale intelligentie. De zandbak werd groter, de spelregels bleven klein.

Patronen herkennen tussen de korrels door

Veel van wat we vandaag doen heeft wortels die terugreiken naar een tijd waarin onze woorden nog slordig uit onze mond rolden. We willen erbij horen zonder onszelf te verliezen. We willen winnen zonder de slechterik te zijn. We willen geven, maar liefst alleen wanneer het loont. We spelen het spel met volwassen termen, terwijl het nog steeds draait om dezelfde kleuterprincipes. Gedrag dat ergens beloond wordt, nestelt zich diep in ons systeem. Controle, aandacht, bevestiging of het ontwijken van schaamte, alles kan dienstdoen als een snoepje dat ons kleutergedrag blijft prikkelen. We rationaliseren het en verpakken het in maatpakken, terwijl je vanbinnen nog altijd het ritselen van een plastic schepje hoort. Kijk naar teams, families, online groepen. De schepjes zijn mailtjes geworden, de emmers bonussen, de zandtaartjes statusupdates. De drijfveer blijft dezelfde: erkenning. De angst om buitengesloten te worden is misschien wel de oudste angst die we hebben. Sabotage, roddel, fluisterallianties, dat zijn volwassen woorden voor tactieken die ooit begonnen in een speelhoek met vlekkenlijm op de handen en zand in de schoenen.

We geloven vaak wat we willen geloven. Niet omdat het klopt, wel omdat hoop ons overeind houdt. De wens wordt de vader van de gedachte en voor we het weten schrijven we enthousiast mee aan een verhaal dat ons stilletjes van onszelf wegvoert. We bouwen luchtkastelen op fundamenten van verlangen en noemen het liefde, vertrouwen of loyaliteit. Soms is het gewoon zelfbedrog met een strik errond en een PowerPoint erachter. Tot iemand zegt: “Ik kijk echt tegen je op, jij bent als een broer voor mij. Of een zus, echt waar.” Het klinkt als een compliment, tot het gedrag dat volgt de andere kant uit kijkt. Dan wordt het tijd om jezelf fluisterend de vraag te stellen: behandel jij iemand die je echt bewondert op die manier. Grote kans van niet. Mooie woorden kunnen zand zijn dat blinkt in de zon, maar schuurt zodra je het vastneemt. Alert blijven helpt. Niet alles wat glinstert is goud. Soms is het een rookgordijn met lipgloss, soms een Excel-bestand waar emoties in kolommen worden geparkeerd, soms een glimlach met een agenda erachter die jij niet hebt ondertekend.

Hoe je het emmertje neerlegt

Volwassen worden betekent niet dat het spel stopt, het betekent dat jij bewust kunt kiezen of je meedoet of even uitzit. Dat je merkt wanneer je innerlijke kleuter het stuur grijpt en je reflex je richting sabotage of schijnloyaliteit duwt. Het vraagt oefening om je patronen te herkennen en ze niet blindelings te herhalen. De eerste stap is zien. Zien wat je doet, waarvoor je het doet en welke beloning je probeert te verdienen. Het gaat zelden om macht of geld, veel vaker om erkenning, veiligheid, het stille verlangen om ertoe te doen. Zodra je dat door hebt, ontstaat er plots weer speelruimte.

Daarna mag het experiment beginnen. Het emmertje bewust neerleggen, niet langer meestrijden in het spel van de grootste kastelen. Een stap terug zetten, een gesprek aangaan, een grens trekken, soms even zwijgen om de automatische reflex tot stilstand te brengen. In coaching laat ik mensen dan weleens spelen met de vraag: als je niet hoeft te winnen, wat gebeurt er dan met jou? Als je niet moet saboteren, wat wil je dan eigenlijk. Wie ben je zonder de zandbakreflex die jou altijd vooruit duwt? Dan ontstaat er iets nieuws. Geen kleuter die speelgoed verdedigt, wel een volwassene die zijn energie bouwt aan wat klopt voor hem. Het begint nooit met een grootse verandering. Het begint met een paar seconden tussen prikkel en reactie, met het lef om niet vanzelf te doen wat je altijd al deed.

Voor je de zandbak uitstapt, kijk even rond. Herken het spel. In jezelf. In de ander. In de manier waarop we al een leven lang bezig zijn met dezelfde oude drijfveren in andere kleuren. Misschien is dat het begin van volwassenheid: beseffen dat je kunt kiezen om het emmertje even neer te leggen. Of om er een absurd kasteel van te bouwen waar niemand op rekende. We hoeven het spel niet te stoppen. We kunnen de regels herschrijven. Wie durft zien wat in hem speelt en daar eerlijk mee omgaat, maakt het zand zachter en zijn voeten vrijer, zodat hij opnieuw voelt wat plezier eigenlijk betekent.

Kennismaken voel je vrij

Coaching begint niet met grote woorden of oplossingen. Het begint met praten en met echt gehoord worden. Ik ben Freek, coach en psycholoog, met 30 jaar ervaring in wat mensen bezighoudt wanneer richting vervaagt of houvast even zoek raakt. We spreken elkaar in mijn praktijk in Drachten, of online wanneer dat beter aansluit bij jouw leven. Altijd rustig, zonder druk en zonder verplichtingen. Als je voelt dat dit het moment is om het gesprek aan te gaan, kun je een bericht achterlaten en plannen we een gratis kennismakingsgesprek. Je hoeft niets voor te bereiden of te bewijzen. Het enige wat nodig is, is de ruimte die je jezelf gunt. Onderaan deze pagina vind je het formulier om een afspraak aan te vragen. Je vult het in op jouw tempo, ik reageer binnen 24 uur.