Houden van jezelf als basis voor liefde

Houden van jezelf is geen modieus self-carewoord dat begint bij geurkaarsen en eindigt met een bad waar niemand je mag storen. Het gaat veel meer over hoe je met jezelf omgaat wanneer je niet geweldig presteert, niet aantrekkelijk uit de spiegel terugkijkt of even geen applaus krijgt van de buitenwereld. Wie voortdurend bevestiging nodig heeft om zich geliefd, aantrekkelijk of waardevol te voelen, legt ongemerkt een behoorlijk zware taak bij de ander neer. Dan kan één afwijzing, een kort antwoord of een avond waarop je partner vooral moe is ineens veel groter worden dan wat er werkelijk gebeurde. Houden van jezelf betekent niet dat je niemand meer nodig hebt. Gelukkig maar, anders kunnen we relaties meteen afschaffen. Het betekent dat je de ander kunt liefhebben zonder hem of haar voortdurend verantwoordelijk te maken voor jouw gevoel dat je ertoe doet.

Stel je een gewone ochtend voor. Je telefoon trilt alweer voordat jij zelf goed wakker bent. Berichten, nieuws, mensen die kennelijk om 07.13 uur al een betekenisvol leven hebben en daar foto’s van maken. Je kunt meteen instappen in die wedstrijd, maar je kunt het ding ook even laten liggen en merken dat jij er al bent voordat iemand iets van je vindt. Geen Instagram-mantra voor de spiegel en ook geen plechtige verklaring dat je fantastisch bent. Gewoon een mens in een rommelig lijf, met rafelranden, slechte dagen, verlangen, twijfel en een hart dat ook klopt wanneer niemand erop reageert. Misschien begint zelfliefde wel veel minder spectaculair dan we ervan hebben gemaakt: jezelf niet voortdurend verlaten zodra de buitenwereld even niet bevestigt dat je goed bezig bent.

Je oude stemmen betalen geen huur

Dat klinkt overzichtelijk totdat de oude stemmen zich ermee bemoeien. De leraar die ooit liet merken dat jij niet zo slim was, een ouder bij wie waardering vooral verscheen wanneer je iets goed deed, een ex die je vertrouwen een flinke deuk gaf. Zulke stemmen kunnen jarenlang als ongewenste kamergenoten in je hoofd blijven wonen zonder ooit huur te betalen. Ze melden zich precies wanneer je iets nieuws probeert, iemand leuk vindt of je grens wilt aangeven. “Doe maar niet.” “Straks vinden ze je lastig.” “Wie denk jij eigenlijk dat je bent?” Houden van jezelf betekent niet dat je die stemmen op wonderbaarlijke wijze het huis uit mediteert. Je herkent ze en besluit vervolgens dat ze niet automatisch voorzitter van de vergadering zijn.

Dat vraagt soms zachtheid en soms juist een schop onder je eigen bekende patroon. De ene dag voel je je behoorlijk stevig, de volgende blijkt je cape in de was en trek je je alles weer persoonlijk aan. Ook dat hoort erbij. Zelfliefde groeit niet doordat je jezelf dagelijks fantastisch noemt, maar doordat je ook blijft staan wanneer je jezelf even een stuk minder fantastisch vindt. Je kunt balen van een fout zonder jezelf meteen als mislukt mens af te voeren, een grens stellen zonder drie dagen schuldgevoel na te bestellen en toegeven dat je iets nodig hebt zonder daarvan afhankelijkheid te maken. Dat is minder glanzend dan de self-care-industrie ons verkoopt, maar een stuk bruikbaarder op een gewone dinsdag waarop je haar verkeerd zit en iemand thuis ook nog vraagt waarom je zo moeilijk kijkt.

Je lichaam hoeft geen examen te halen

Zelfliefde wordt pas echt interessant wanneer ze in je lijf terechtkomt. Kun je voelen wanneer iets prettig is en wanneer niet? Durf je een grens uit te spreken voordat je lichaam hem met spanning, pijn of terugtrekken voor je moet vertalen? Kun je zeggen hoe je aangeraakt wilt worden, waarvan je geniet en waar je onzeker over bent? Ook seksualiteit begint daar. Niet bij een perfect lichaam of eindeloos zelfvertrouwen, maar bij voldoende contact met jezelf om niet voortdurend te hoeven voldoen aan wat jij denkt dat de ander verwacht. De wereld heeft al genoeg juryleden; je hoeft niet ook nog een politieagent aan het voeteneind van je eigen bed te zetten.

Thuiskomen bij jezelf is bovendien geen luxe villa met altijd verse bloemen en zenmuziek op de achtergrond. Het is eerder een gewoon huis waar de vaat soms nog staat, een plant dringend water nodig heeft en jij binnenkomt zoals je op dat moment bent: moe, geil, verdrietig, vrolijk, onzeker, krachtig of alles een beetje door elkaar. Houden van jezelf maakt je niet onafhankelijk van andere mensen en ook niet onaantastbaar. Het maakt het makkelijker om nabijheid te zoeken zonder jezelf ervoor in te leveren, liefde te ontvangen zonder haar eerst te moeten verdienen en nee te zeggen zonder onmiddellijk bang te zijn dat de ander vertrekt. Misschien is dát de liefdesbasis waar het werkelijk om gaat: niet jezelf geweldig vinden, maar jezelf serieus genoeg nemen om ook in de liefde gewoon mee te mogen doen.

Zelfliefde op een gewone dinsdag

Houden van jezelf klinkt groot totdat je kijkt hoe klein het zich meestal gedraagt. Het zit in de middag waarop je een fout maakt en jezelf niet meteen verbaal door de papierversnipperaar haalt. In een avond waarop je niets nuttigs meer doet zonder daar eerst een schuldgevoel bij te bestellen. In je telefoon die tijdens het ontbijt gewoon in de keuken mag blijven liggen omdat de wereld het vermoedelijk nog twintig minuten zonder jou redt. Ook de toon waarmee je tegen jezelf praat telt mee. “Wat ben ik toch stom” kan veranderen in “dit ging beroerd, volgende keer anders”. Geen opgepoetste affirmatie, maar een iets eerlijker gesprek met degene met wie je uiteindelijk iedere dag moet doorbrengen: jezelf.

Daar horen grenzen net zo goed bij. Nee zeggen zonder er een complete verdediging van vijf kantjes achteraan te sturen, toegeven dat iets te veel is of rust nemen voordat je lichaam zelf de stekker eruit trekt. In het begin kan dat vreemd voelen, zeker wanneer je gewend bent dat aardig zijn vooral betekent dat anderen zo weinig mogelijk last van jou hebben. Toch merk je gaandeweg dat grenzen relaties niet automatisch kouder maken. Ze kunnen juist duidelijker maken waar jij ophoudt en de ander begint. Je hoeft jezelf dan minder weg te geven om verbonden te blijven en de mensen om je heen hoeven minder te raden wanneer jouw ja eigenlijk al een tijdje nee betekende.

Wanneer je jezelf niet meer voortdurend hoeft te bewijzen

Dat verandert ook hoe je tussen andere mensen staat. Niet omdat je ineens als verlicht mens door de supermarkt zweeft, maar omdat niet iedere blik, opmerking of stilte nog een rapportcijfer over jou hoeft te worden. Je kunt een compliment aannemen zonder onmiddellijk uit te leggen waarom het eigenlijk wel meeviel. Je kunt iemand helpen zonder daarna zelf leeg achter te blijven en een mening uitspreken zonder eerst alle mogelijke reacties van de komende drie weken door te rekenen. Kritiek kan nog steeds steken en afwijzing blijft vervelend, maar ze hoeft niet iedere keer rechtstreeks door naar de fundering van je zelfbeeld.

Misschien is dat uiteindelijk een veel bruikbaardere vorm van zelfliefde dan jezelf geweldig proberen te vinden. Je kijkt in de spiegel en hoeft niet enthousiast te worden over iedere rimpel, kilo of slechte haardag. Je ziet gewoon degene die al die jaren met je mee moet en besluit daar iets minder vijandig tegen te doen. Dat heeft ook gevolgen voor liefde, vriendschap en intimiteit: wie zichzelf niet voortdurend hoeft te bewijzen, kan de ander meer ruimte geven om óók gewoon mens te zijn. Geen stille zekerheid die magisch onder je huid kruipt en geen thuis dat je altijd met je meedraagt, maar iets aardser: je neemt jezelf overal mee naartoe, dus dan kun je onderweg maar beter een beetje behoorlijk gezelschap voor jezelf worden.

Kennismaken zonder wachtlijst

Als je na het lezen van deze NieuwsBlog merkt dat er iets in jouw leven niet goed voelt of vastzit, hoef je daar niet meteen een nette levensvraag van te maken. Soms weet je gewoon dat doorgaan zoals je nu doet weinig nieuws gaat opleveren. Ik ben Freek, coach en psycholoog uit Drachten, en al ruim 30 jaar praat ik met mensen over levensvragen, relaties en werkstress. In al die gesprekken heb ik geleerd dat het probleem lang niet altijd alleen zit in wat jij anders zou moeten doen. Daarom kijk ik ook naar wat bij jou ligt, wat er tussen mensen gebeurt en welke omstandigheden invloed blijven houden. Het leven past nu eenmaal zelden netjes in één doosje. Verwacht daarom geen etiket of standaardpraatje. Ik luister, vraag door, leg verbanden en zeg het wanneer ik denk dat iets anders zit dan jij tot nu toe dacht.

Kennismaken begint met een gratis en vrijblijvend gesprek van 60 minuten, in mijn praktijk aan huis in Drachten of online als dat beter past. Vooraf vul je een digitaal kennismakingsformulier in over wat er speelt en wat voor jou belangrijk is. Ik lees vooraf wat je levensvraag is, of waar het in je leven schuurt of vastzit, zodat we tijdens het gesprek meteen kunnen aansluiten. Minstens zo belangrijk is de klik: je ervaart hoe ik luister, doorvraag en reageer en of mijn manier van coachen bij je past. Past jouw levensvraag beter bij iemand anders, dan zeg ik dat. Heb je vooraf een korte vraag, dan bereik je me via de WhatsApp-knop. Vul hieronder je gegevens en levensvraag in en geef aan wanneer je wilt afspreken. Binnen 24 uur neem ik zelf contact met je op en plannen we een afspraak, overdag of ’s avonds en altijd binnen 2 weken.