Leven zonder generale repetitie

Het ongeleefde leven kondigt zich zelden aan met sirenes. Het begint veel gewoner. De nachtverpleegkundige laat haar koffie koud worden, de fabrieksmedewerker staat om vijf uur op, iemand in de horeca poetst na middernacht nog glazen en thuis probeert een ouder met twee handen een huishouden te besturen waarvoor eigenlijk vier armen zijn begroot. Ondertussen piept, trilt en knippert er van alles mee. Berichten, sportmeldingen, groepsapps en die ene mail die om 23.48 uur blijkbaar niet tot morgen kon wachten. Zo kan een dag volledig gevuld zijn en toch het vreemde gevoel achterlaten dat jij er zelf nauwelijks in voorkwam.

Dat is voor mij het ongeleefde leven. Niet een leven waarin niets gebeurt, maar juist een leven waarin zoveel gebeurt dat jij vooral uitvoerder wordt. Je staat op, regelt, reageert, rijdt, zorgt, schuift door en valt ’s avonds neer met het gevoel dat de dag ergens onderweg zonder jou is vertrokken. Je agenda krijgt de beste uren, je telefoon de losse minuten en wat overblijft noem je vrije tijd. Zelfs die wordt keurig gevuld met series, scrollen en nog even iets afmaken. Voor je het weet heb je maandenlang uitstekend gefunctioneerd en nauwelijks gemerkt dat de seizoenen ondertussen gewoon zijn doorgelopen.

De zachte roof van alledaagse verdoving

Automatische piloot is handig zolang hij je niet overal naartoe vliegt. Langdurige spanning kan samengaan met slechter slapen, irritatie, vermoeidheid en moeite met concentreren, maar je zenuwstelsel staat niet simpelweg permanent in één vecht-vluchtstand en cortisol is geen huisgenoot die overal de schuld van krijgt. Het dagelijks herkenbare verhaal is al scherp genoeg: wanneer spanning en verplichtingen lang aanhouden, wordt rust moeilijker en raakt je aandacht sneller versnipperd. Je kijkt naar iemand en hoort ondertussen je telefoon. Je zit thuis en bent met je hoofd alweer bij morgen. Aanwezig zijn wordt iets wat je later nog van plan was.

Daar zit de zachte roof. Niemand komt met een bivakmuts je dinsdag stelen. Het gaat in beleefd geleende minuutjes. Nog één bericht, nog één taak, nog even kijken, nog snel antwoorden. De smartphone warmt je broekzak, de agenda heeft altijd nog een vakje en zelfs ontspanning krijgt een begintijd. Yoga om zeven uur, serie om negen uur, slapen zodra de telefoon ermee instemt. Geen van die dingen is op zichzelf het probleem. Het probleem ontstaat wanneer ieder leeg stukje onmiddellijk wordt dichtgesmeerd. Dan krijgt je hoofd nergens meer een witregel en merk je pas laat hoeveel dagen je vooral hebt bijgehouden in plaats van beleefd.

Een agenda op sabbatical

Stel je daarom eens voor dat niet jij, maar je agenda een sabbatical neemt. Hij mag drie maanden backpacken en jij blijft gewoon hier. De telefoon hoeft niet onder een waterlelie, maar een uur in een la lijkt me al revolutionair genoeg. Eerst voelt dat onwennig. Je handen zoeken naar gewoontes die ineens niets te doen hebben en je hoofd begint spontaan oude boodschappenlijstjes uit 2019 te archiveren. Daarna gebeurt iets heel eenvoudigs: je merkt weer geluid, licht, vermoeidheid, trek, onrust of juist rust. Geen spirituele wedergeboorte en geen prefrontale cortex die plechtig de directie terugneemt. Gewoon aandacht die niet voortdurend ergens anders wordt opgehaald.

Dat klinkt klein, maar juist daar kan ruimte ontstaan om opnieuw te merken hoe het eigenlijk met je gaat. Langdurige belasting kan aandacht, concentratie, slaap en stemming onder druk zetten. Een pauze lost een overvolle planning of zware omstandigheden natuurlijk niet op, maar kan wel voorkomen dat je ieder signaal automatisch doorstuurt naar de map “later”. Soms merk je: ik ben moe. Soms: dit tempo past niet meer. Soms gebeurt er helemaal niets en zit je alleen vijf minuten naar een muur te kijken. Ook prima. Niet iedere pauze hoeft productief te worden voordat hij bestaansrecht krijgt, anders hebben we de spreadsheet alleen vervangen door een meditatiekussen.

Pauze zonder revolutievlag

Pauzeren voelt soms bijna ongehoorzaam in een cultuur waarin beschikbaar zijn opvallend snel wordt verward met betrokken zijn. Toch hoeft de tegenbeweging niet groots. Blijf na een afspraak vijf minuten in de auto zitten. Loop zonder telefoon een blokje om. Drink koffie zonder tegelijk drie berichten te beantwoorden. Niet als truc om daarna nóg harder te kunnen, maar als kleine grens rond je eigen aandacht. De wereld draait door, de mailserver raakt niet gewond en ergens wacht waarschijnlijk nog steeds iemand op een antwoord dat best een halfuur later kan komen. Dat is geen rebellie met vlaggen. Het is gewoon weigeren om iedere seconde vooraf weg te geven.

Het ongeleefde leven is daarom geen natuurwet en ook geen persoonlijk falen. Soms zijn omstandigheden werkelijk zwaar en kun je niet zomaar tempo uit je bestaan schrappen. Maar waar ruimte wél bestaat, kun je haar opnieuw innemen. Niet met een compleet nieuw leven, maar met een paar minuten waarin jij weer bepaalt wat binnenkomt en waar jij zelf nog tussen al dat gedoe zit. Misschien is dat uiteindelijk de enige generale repetitie die we krijgen: af en toe stoppen midden in de voorstelling en controleren of je nog in je eigen stuk staat. Zo niet, dan hoef je niet meteen het decor te slopen. Begin met één stoel te verzetten.

Burgerlijke ongehoorzaamheid in pyjama

Het ongeleefde leven is geen kleine dief, maar het komt ook niet binnen als één groot drama. Het schuift op kousenvoeten je dag in via “nog even snel”, een melding, een mail en het merkwaardige idee dat alles onmiddellijk jouw aandacht verdient. Voor je het weet reageert je hand sneller op een trilling dan jij op jezelf. Daar begint voor mij burgerlijke ongehoorzaamheid in pyjama: niet naar Bali, geen retraite, gewoon gaan zitten terwijl alles in jou nog even wil doorrennen. Voeten op de grond, telefoon uit zicht en niets oplossen. Het ongemak mag er eerst maar eens zijn. Niet omdat stilte je zenuwstelsel magisch reset, maar omdat je eindelijk merkt hoe hard je al die tijd hebt doorgedraaid.

Wanneer je vertraagt, stopt je hoofd niet automatisch mee. Gedachten sprinten nog door, je vingers zoeken bijna uit zichzelf naar een scherm en je schouders blijken een complete vergadering te hebben opgeslagen. Dat is geen bewijs dat je onmiddellijk weer iets moet doen. Het laat vooral zien hoe gewend je bent geraakt aan voortdurend reageren. Juist daar helpt humor. Je kijkt naar die agenda alsof het een dictator met kleurcodes is, merkt hoe vaak je per dag een digitaal duimpje zoekt van iemand die je niet eens kent en denkt: waar zijn we eigenlijk mee bezig? Lanterfanten wordt dan geen heilige plicht, maar een kleine correctie. Je inbox mag best even op een krukje in de gang zitten.

Je aandacht komt weer thuis

Wanneer je aandacht niet steeds wordt weggetrokken, verandert ook contact. Niet omdat relaties ineens “opnieuw ademen”, maar omdat iemand tegenover je merkt of jij er werkelijk bent. Een halve blik boven een scherm is iets anders dan luisteren zonder ondertussen al naar het volgende te verdwijnen. Gesprekken krijgen meer ruimte, stilte hoeft niet meteen gevuld en aanraking hoeft niet tussen twee meldingen door. Dat klinkt bijna ouderwets, maar juist daarin zit iets stevigs: je bent geen apparaat dat voortdurend input verwerkt. Je bent een mens die kan kijken, luisteren, lachen, afhaken, terugkomen en soms gewoon samen niks zeggen. Daarvoor hoeft je ziel niet terug te komen. Je aandacht is al genoeg.

Het ongeleefde leven hoeft daarom niet het decor te blijven waar jij doorheen loopt. Je hoeft ook niet ineens “hoofdpersoon van je eigen film” te worden, want dat klinkt al snel alsof er ergens een soundtrack moet starten. Begin kleiner. Laat een stilte bestaan zonder haar dicht te plamuren, kijk naar buiten zonder foto te maken en zeg eens nee tegen iets dat alleen dringend lijkt omdat iemand anders dat zo heeft genoemd. Iedere keer dat jij zelf bepaalt waar je aandacht blijft, neem je een stukje van je dag terug. Je hoeft niet voortdurend nuttig te zijn om bestaansrecht te hebben. Zet de leefdrukte af en toe op pauze. Het leven klopt zelden spectaculair aan. Meestal zit het al naast je en vraagt het wanneer jij eindelijk eens opkijkt.

Kennismaken zonder wachtlijst

Als je na het lezen van deze NieuwsBlog merkt dat er iets in jouw leven niet goed voelt of vastzit, hoef je daar niet meteen een nette levensvraag van te maken. Soms weet je gewoon dat doorgaan zoals je nu doet weinig nieuws gaat opleveren. Ik ben Freek, coach en psycholoog uit Drachten, en al ruim 30 jaar praat ik met mensen over levensvragen, relaties en werkstress. In al die gesprekken heb ik geleerd dat het probleem lang niet altijd alleen zit in wat jij anders zou moeten doen. Daarom kijk ik ook naar wat bij jou ligt, wat er tussen mensen gebeurt en welke omstandigheden invloed blijven houden. Het leven past nu eenmaal zelden netjes in één doosje. Verwacht daarom geen etiket of standaardpraatje. Ik luister, vraag door, leg verbanden en zeg het wanneer ik denk dat iets anders zit dan jij tot nu toe dacht.

Kennismaken begint met een gratis en vrijblijvend gesprek van 60 minuten, in mijn praktijk aan huis in Drachten of online als dat beter past. Vooraf vul je een digitaal kennismakingsformulier in over wat er speelt en wat voor jou belangrijk is. Ik lees vooraf wat je levensvraag is, of waar het in je leven schuurt of vastzit, zodat we tijdens het gesprek meteen kunnen aansluiten. Minstens zo belangrijk is de klik: je ervaart hoe ik luister, doorvraag en reageer en of mijn manier van coachen bij je past. Past jouw levensvraag beter bij iemand anders, dan zeg ik dat. Heb je vooraf een korte vraag, dan bereik je me via de WhatsApp-knop. Vul hieronder je gegevens en levensvraag in en geef aan wanneer je wilt afspreken. Binnen 24 uur neem ik zelf contact met je op en plannen we een afspraak, overdag of ’s avonds en altijd binnen 2 weken.