Altijd bereikbaar en toch minder nabij

We leven in een tijd waarin je soms sneller een vraag aan AI stelt dan aan een vriend, partner, collega of buurman. Even typen, je hart luchten en binnen een paar seconden ligt er iets terug, zonder dat je eerst hoeft te vragen of het uitkomt, koffie hoeft te zetten of tegenover iemand moet gaan zitten die misschien zucht, afgeleid raakt of zegt: “Ik weet het ook even niet.” Dat gemak is natuurlijk aantrekkelijk. AI zit keurig rechtop in zijn digitale stoeltje, heeft geen slechte dag, kijkt niet met één oog naar de voetbalstand en hoeft ook niet dringend de ovenschotel uit de oven te halen. Midden in de nacht kun je met een hoofd vol relatiegedoe, werkstress of een levensvraag aankloppen en meestal komt er iets terug waar je daadwerkelijk even mee verder kunt.

Dat kan prettig zijn, zeker wanneer je gedachten als los bestek door een keukenla rammelen en één goede vraag ineens orde brengt. Alleen zit precies daar ook de scheve kant. We zijn bereikbaar tot diep in onze broekzak, maar nabijheid laat zich niet downloaden. We appen waar we vroeger belden, typen waar we soms tegenover elkaar gingen zitten en zoeken digitaal raad omdat een scherm openen minder gedoe geeft dan zeggen: “Heb je even, want ik zit ergens mee.” Niet omdat mensen kouder zijn geworden, maar omdat echt contact altijd iets van je vraagt. Tijd, aandacht, ongemak, een stilte die niet onmiddellijk wordt dichtgeplamuurd en soms zelfs het risico dat de ander geen mooi antwoord heeft.

Praatarmoede

Daarom noem ik het praatarmoede. Niet omdat we te weinig woorden produceren, want daar hoeven we ons werkelijk geen zorgen over te maken. We appen ons suf, sturen hartjes, duimpjes, filmpjes en complete familievergaderingen door groepsapps waarin tante Annie om 07.12 uur alweer “goedemorgen allemaal” heeft gemeld. Er is taal genoeg en digitaal gekwetter vult moeiteloos de hele volière. Maar praten is iets anders dan zenden. Praten gebeurt ook in de seconde waarin iemand aarzelt, een blik wegdraait, ineens stiller wordt of een zin niet afmaakt. Juist daar begint vaak het deel dat niet netjes in een tekstvak past en waar geen voorspelknop alvast drie mogelijke antwoorden onder zet.

AI kan helpen ordenen, spiegelen, woorden vinden of een gedachte openbreken, en daar zit echte waarde in. Maar een mens tegenover je brengt iets anders mee: geschiedenis, lichaamstaal, herinnering, irritatie, warmte en soms dat ene ongemakkelijke zwijgen waarin je plotseling merkt dat je niet alleen begrepen wilt worden maar ook gezien. Dat verschil hoeven we niet romantisch te maken en ook niet te gebruiken om technologie weg te zetten als vijand. Het gaat mij om regie. Gebruik dat digitale aanrecht gerust om je gedachten even neer te leggen, maar vergeet niet dat er ook nog keukentafels bestaan waar iemand tegenover je zit. Praatarmoede begint niet wanneer AI praat. Ze begint wanneer wij elkaar niet meer opzoeken.

Praatarmoede ontstaat wanneer we wel verbindingen hebben, maar minder ontmoeting, wanneer we bereikbaar zijn maar niet werkelijk beschikbaar en wanneer we onze telefoon zonder moeite opnemen terwijl we steeds minder goed weten hoe je iemand vasthoudt in een gesprek. Precies daar wordt AI aantrekkelijk. Niet omdat AI ineens zo menselijk is geworden, maar omdat menselijk contact nu eenmaal gedoe kan geven. Een ander kan haast hebben, je verkeerd begrijpen, iets terugzeggen waar je niet op zat te wachten of eenvoudig even geen ruimte hebben. Bij AI voelt dat risico kleiner. Je typt, krijgt antwoord en kunt verder, terwijl een mens soms eerst drie seconden stil blijft en precies in die stilte iets gebeurt waar geen algoritme haast van heeft.

AI kan ordenen, samenvatten, spiegelen en woorden geven aan iets wat nog als een kluwen in je hoofd ligt, en daarin zit echte waarde. Maar nabijheid is iets anders. Daarom zie ik AI niet als de oorzaak van praatarmoede, maar eerder als een glanzende, beleefde en razendsnelle spiegel ervan. Het laat zien hoeveel behoefte er bestaat aan een plek waar iemand kan zeggen: “Ik loop vast”, zonder dat daar meteen haast, oordeel of een verbeterplan overheen dendert. Een echt gesprek is lang niet altijd efficiënt. Het rommelt, valt stil, schiet soms de verkeerde kant op en levert niet binnen vier seconden een afgeronde conclusie. Juist daardoor kan er iets ontstaan wat je niet vooraf had besteld: ontmoeting.

Menspraat geeft echt weerwoord

Daar zit voor mij het verschil met een gesprek met een coach. Een coach is geen betere chatbot met koffie, maar een mens tegenover je die niet alleen luistert naar wat je zegt, maar ook merkt waar je versnelt, afhaakt, een grap maakt of ineens een omweg neemt van drie kilometer om één vervelende zin niet uit te hoeven spreken. Dat is weerwoord, niet als debat of gelijk krijgen, maar als iemand die niet automatisch meegaat in het verhaal dat jij jezelf al weken vertelt. Soms is dat steun, soms stilte en soms gewoon de vraag waar je zelf liever niet op zat te wachten. Geen scherm dat alles netjes terugvouwt, maar een gesprek waarin ook het ongemak een stoel krijgt.

AI kan daarbij best een hulpmiddel zijn, soms zelfs een goede tijdelijke leuning wanneer je hoofd vol zit en je eerst woorden nodig hebt voordat je ermee naar iemand toe kunt. Maar een coach kan je ontmoeten met aandacht, ervaring, tegenspraak, stilte en alles wat er gebeurt wanneer twee mensen werkelijk in hetzelfde gesprek zitten. Niet omdat daar altijd onmiddellijk een oplossing uit rolt, maar omdat je jezelf anders hoort wanneer iemand terugvraagt, niet wegkijkt en ook niet iedere kronkel automatisch voor waarheid aanneemt. In een tijd waarin antwoorden sneller worden, krijgt menselijk gesprek daardoor juist meer waarde. AI kan je leefspiegel poetsen, maar menspraat kijkt ook wat erachter staat.

Kennismaken zonder wachtlijst

Als je na het lezen van deze NieuwsBlog merkt dat er iets in jouw leven niet goed voelt of vastzit, hoef je daar niet meteen een nette levensvraag van te maken. Soms weet je gewoon dat doorgaan zoals je nu doet weinig nieuws gaat opleveren. Ik ben Freek, coach en psycholoog uit Drachten, en al ruim 30 jaar praat ik met mensen over levensvragen, relaties en werkstress. In al die gesprekken heb ik geleerd dat het probleem lang niet altijd alleen zit in wat jij anders zou moeten doen. Daarom kijk ik ook naar wat bij jou ligt, wat er tussen mensen gebeurt en welke omstandigheden invloed blijven houden. Het leven past nu eenmaal zelden netjes in één doosje. Verwacht daarom geen etiket of standaardpraatje. Ik luister, vraag door, leg verbanden en zeg het wanneer ik denk dat iets anders zit dan jij tot nu toe dacht.

Kennismaken begint met een gratis en vrijblijvend gesprek van 60 minuten, in mijn praktijk aan huis in Drachten of online als dat beter past. Vooraf vul je een digitaal kennismakingsformulier in over wat er speelt en wat voor jou belangrijk is. Ik lees vooraf wat je levensvraag is, of waar het in je leven schuurt of vastzit, zodat we tijdens het gesprek meteen kunnen aansluiten. Minstens zo belangrijk is de klik: je ervaart hoe ik luister, doorvraag en reageer en of mijn manier van coachen bij je past. Past jouw levensvraag beter bij iemand anders, dan zeg ik dat. Heb je vooraf een korte vraag, dan bereik je me via de WhatsApp-knop. Vul hieronder je gegevens en levensvraag in en geef aan wanneer je wilt afspreken. Binnen 24 uur neem ik zelf contact met je op en plannen we een afspraak, overdag of ’s avonds en altijd binnen 2 weken.