Genieten hebben we behoorlijk ingewikkeld gemaakt. Vrije tijd moet leuk zijn, rust moet iets opleveren en een vrije zaterdag krijgt al snel meer onderdelen dan een kleine bedrijfsdag. Voor je het weet staat er koffie, ligt er een boodschappenlijst, moet er gewandeld, geluncht en “nog even ergens heen”, terwijl niemand precies weet waarom. Tegen het einde van de middag is iedereen gesloopt, maar tevreden, want het was gelukkig wel gezellig. Dat is de moderne GenietKunst: ontspannen met beleid, plezier op afspraak en nietsdoen alleen als het aantoonbaar ergens goed voor is. We zijn er bijzonder knap in geworden om zelfs genieten zo stevig te organiseren dat het vanzelf ophoudt leuk te zijn.
Eerst alles af en dan pas genieten
Alsof genieten pas mag beginnen wanneer alles af is. Eerst de was, de mail, de boodschappen, de administratie en liefst ook nog even zorgen dat niemand iets van je nodig heeft. Pas als het leven zich een tijdje voorbeeldig heeft gedragen, mag jij op een stoel gaan zitten en doen alsof dat ontspanning heet. Alleen heeft het dagelijks bestaan een beroerde eigenschap: het vult zichzelf voortdurend bij. Terwijl jij één taak afrondt, staan er drie nieuwe al met hun jas aan in de gang. Daardoor wordt genieten geen onderdeel van het leven, maar een beloning die steeds een deur verderop wordt neergezet.
En zo schuift het op zonder dat iemand het officieel besluit. Eerst deze drukke periode, dan die verbouwing, daarna even financieel ademhalen en vervolgens nog wachten tot de kinderen groter zijn of dat ene project eindelijk klaar is. Tegen die tijd staat er vanzelf weer iets nieuws te zwaaien. Het leven houdt zich namelijk niet aan jouw recreatieplanning en heeft geen enkele moeite met kapotte fietsen, onverwachte rekeningen, uitlopende afspraken en mensen die op vrijdagmiddag nog enthousiast melden dat ze “één klein dingetje” hebben. Wie pas wil genieten wanneer alles af is, kan beter meteen een comfortabele stoel in de wachtruimte reserveren.
De vrije dag met draaiboek
Sommige mensen kunnen uitstekend ontspannen zolang er maar een planning onder ligt. Om negen uur rustig ontbijten, half elf wandelen, twaalf uur lunch, daarna nog even over de markt, om drie uur een uurtje niets en om kwart over vier door naar vrienden. Het enige wat ontbreekt is een portofoon en iemand die meldt dat onderdeel zes vijf minuten uitloopt. Tegen de avond liggen ze afgepeigerd op de bank, maar wel met het tevreden gevoel dat de ontspanning volgens schema is verlopen. Dat is op zichzelf ook een talent, alleen begint vrije tijd zo verdacht veel te lijken op een gewone werkdag met betere koffie en focaccia. Het prettige moment zelf raakt daarbij gemakkelijk uit beeld, omdat de aandacht voortdurend bezig blijft met wat hierna nog moet gebeuren.
Vakanties zijn daarin het jaarlijkse hoogtepunt. Eerst moet er een paar dagen worden afgeschakeld, daarna moet er intensief genoten worden en ruim voor vertrek begint de evaluatie al. Hebben we genoeg gezien, zijn we wel echt tot rust gekomen en hebben we niet te veel laten liggen? Zo kan iemand twee weken aan zee zitten en alsnog thuiskomen met het knagende gevoel dat de vakantie niet optimaal is benut. Alsof er bij de uitgang een inspecteur staat die vraagt of u aantoonbaar voldoende zonsondergangen, terrasjes en betekenisvolle momenten heeft meegemaakt. Zodra genieten iets wordt dat achteraf moet kunnen worden afgevinkt, verandert ontspanning ongemerkt in een prestatie met een parasol erboven.
Plezier zonder bijsluiter
Genieten gaat opvallend vaak mis zodra we er toezicht op zetten. Je zit op een terras, de zon schijnt, het eten is goed en toch begint ergens in je hoofd de controlekamer te draaien. Is dit leuk genoeg? Had ik niet beter iets anders kunnen doen? Ben ik wel ontspannen? Voor je het weet zit je niet meer op dat terras, maar kijk je van een afstand naar jezelf alsof je na afloop een beoordelingsformulier moet invullen. Dat is het wonderlijke: plezier verdwijnt niet altijd omdat er niets te genieten valt, maar omdat we te druk worden met controleren of we wel genoeg genieten. De ervaring zelf raakt ondergesneeuwd door een hoofd dat voortdurend wil weten hoe het ervoor staat.
Wie gewend is veel verantwoordelijkheid te dragen, alert te blijven of voortdurend vooruit te denken, zet dat systeem niet ineens uit omdat er een drankje op tafel staat. Het hoofd gaat gewoon mee naar het terras, alleen zonder stropdas. Dan kan rust onrustig voelen en ontspanning veranderen in iets dat blijkbaar goed uitgevoerd moet worden. Je kunt zelfs teleurgesteld raken omdat een mooie middag niet het gevoel oplevert dat je vooraf had besteld. Plezier heeft daar geen boodschap aan. Het laat zich niet afdwingen, meten of controleren. Zodra je ophoudt jezelf tijdens het genieten van buitenaf te bekijken, krijgt het moment eindelijk weer de kans om gewoon prettig te zijn.
Niets doen is verdacht gedrag
Vraag iemand op maandag wat hij in het weekend heeft gedaan en “niks” klinkt al snel alsof er ergens een storing is geweest. Dus volgt er meestal meteen een hersteloperatie: beetje gelezen, nog gewandeld, wat boodschappen gedaan, de schuur opgeruimd, auto gewassen en eindelijk die stapel papier weggewerkt. Kijk, dan valt het mee. We hebben tegenwoordig moeite met tijd waar geen resultaat tegenover staat. Een uur op de bank voelt al snel verdacht als er ook een lade uitgezocht had kunnen worden. Zelfs op vrije dagen lopen er overal kleine klusjes rond die met hun hand omhoog staan. Voor je het weet ben je aan het ontspannen met een stofdoek in je hand en noem je dat “lekker bezig zijn”.
En toch zit plezier opvallend vaak juist in die stukken waar niets hoeft te gebeuren. Een kop koffie die langer duurt dan nodig, even voor je uit kijken, een gesprek dat nergens heen hoeft, een middag zonder plan waar achteraf niets spectaculairs over te vertellen valt. Dat zijn de momenten die in het dagleven gemakkelijk verdwijnen omdat ze te weinig herrie maken. Ze leveren geen foto op, geen vinkje en geen verhaal waar iemand van onder de indruk raakt. Maar wie altijd bezig blijft om vrije tijd nuttig te maken, mist precies datgene waar genieten vaak begint: de ervaring dat er even niets van je hoeft en dat dat op zichzelf al genoeg is.
Kleine dingen zijn gelukparels
De kleine dingen worden vaak pas zichtbaar als je ophoudt te wachten op iets groots. Niet omdat een kop koffie ineens een levensmissie wordt, maar omdat plezier zich meestal niet met trompetgeschal aankondigt. Het zit in een opmerking waar je onverwacht om moet lachen, iemand die precies op het juiste moment even niks zegt, de lucht die na regen ineens anders ruikt of een liedje dat je terugzet in een zomer waarvan je dacht dat je die al lang kwijt was. Zulke momenten zijn klein, maar niet onbelangrijk. Ze glippen alleen makkelijk voorbij wanneer je hoofd alweer drie straten verder is en bezig blijft met wat hierna moet, wat nog ontbreekt of wat er beter had gekund.
Daarom zijn het eigenlijk gelukparels: niet zeldzaam, wel gemakkelijk over het hoofd te zien. Ze liggen niet netjes uitgestald met een bordje erbij en ze wachten al helemaal niet tot jij eindelijk tijd hebt. Je moet ze betrappen terwijl ze gebeuren. Dat lukt vooral wanneer je niet voortdurend bezig bent met verbeteren, plannen of alvast vooruitrennen. Wie tijdens een gesprek al een antwoord aan het bouwen is, tijdens het eten zijn mail leest en tijdens het wandelen in gedachten morgen aan het oplossen is, leeft wel door maar mist een deel van wat er vandaag langs komt. Genieten zit dan niet in méér meemaken, maar in genoeg aanwezig zijn om te merken dat er al iets gebeurt.
Geluk hoeft niet op commando
GenietKunst betekent niet dat je de hele dag met een tevreden glimlach door het leven moet lopen alsof je persoonlijk bent ingehuurd voor een reclamecampagne van de zon. Er zijn dagen waarop koffie gewoon koffie is, regen vooral nat en een wandeling eindigt met koude oren en spijt dat je geen muts hebt meegenomen. Dat hoort er net zo goed bij. Zodra genieten verandert in een opdracht om overal iets moois, dankbaars of betekenisvols van te maken, wordt het een nieuw soort prestatiedruk met een vriendelijk gezicht. Het leven hoeft niet iedere dag te fonkelen. Sommige dagen zijn gewoon degelijk, rommelig of saai en gaan zonder ceremonie door naar morgen.
Juist daarin zit ruimte om werkelijk te genieten, omdat je jezelf niet voortdurend hoeft op te peppen tot een staat van gelukzaligheid die geen mens de hele week volhoudt. Een prettig moment hoeft niet groter te worden gemaakt dan het is en een slechte bui hoeft niet onmiddellijk gerepareerd te worden omdat er ergens op internet staat dat je moet kiezen voor positiviteit. Soms zit plezier in iets kleins dat zomaar langskomt, soms heb je er even helemaal geen oog voor en ook dat is menselijk. Wie genieten niet langer als verplicht nummer behandelt, hoeft niets te bewijzen en merkt sneller wanneer iets gewoon fijn is. Geen applaus, geen levensles en geen dankbaarheidsdagboek erbij. Alleen even denken: ja, dit bevalt me wel.
GenietKunst beleef het
Genieten wordt een stuk eenvoudiger zodra niet ieder prettig moment eerst langs de afdeling Nuttig en Verantwoord hoeft. Je hoeft niet compleet uitgeput te zijn voordat je mag gaan zitten, een wandeling hoeft geen bijdrage te leveren aan je conditie en een middag op de bank hoeft niet achteraf te worden verkocht als “even opladen”. Soms zat je daar gewoon omdat zitten prettig was en er op dat moment werkelijk niets beters hoefde te gebeuren. Dat is voor veel mensen verrassend lastig, omdat plezier bijna automatisch een legitimatie krijgt: gezond, verdiend, leerzaam, verbindend of goed voor de balans. Terwijl genieten juist begint waar je even ophoudt jezelf uit te leggen waarom iets fijn mag zijn.
GenietKunst vraagt daarom niet om méér beleven, fanatieker ontspannen of een agenda waarin iedere lege plek alsnog wordt gevuld met iets leuks. Het zit juist in minder voorwaarden stellen aan wat zich al aandient. Niet wachten tot alles af is, want dat moment heeft een reputatie opgebouwd van structureel te laat komen, en ook niet ieder prettig uur ombouwen tot persoonlijke ontwikkeling met een evaluatieformulier erachteraan. Een kop koffie mag gewoon goed smaken, een gesprek hoeft nergens naartoe en een lege middag hoeft zichzelf niet te verdedigen. Wie daar ruimte voor laat, merkt vanzelf dat genieten zelden begint bij hard je best doen. Het begint wanneer je aanwezig bent bij wat prettig is en het vervolgens niet meteen probeert te verbeteren.
Kennismaken zonder wachtlijst
Als je na het lezen van deze NieuwsBlog merkt dat er iets in jouw leven niet goed voelt of vastzit, hoef je daar niet meteen een nette levensvraag van te maken. Soms weet je gewoon dat doorgaan zoals je nu doet weinig nieuws gaat opleveren. Ik ben Freek, coach en psycholoog uit Drachten, en al ruim 30 jaar praat ik met mensen over levensvragen, relaties en werkstress. In al die gesprekken heb ik geleerd dat het probleem lang niet altijd alleen zit in wat jij anders zou moeten doen. Daarom kijk ik ook naar wat bij jou ligt, wat er tussen mensen gebeurt en welke omstandigheden invloed blijven houden. Het leven past nu eenmaal zelden netjes in één doosje. Verwacht daarom geen etiket of standaardpraatje. Ik luister, vraag door, leg verbanden en zeg het wanneer ik denk dat iets anders zit dan jij tot nu toe dacht.
Kennismaken begint met een gratis en vrijblijvend gesprek van 60 minuten, in mijn praktijk aan huis in Drachten of online als dat beter past. Vooraf vul je een digitaal kennismakingsformulier in over wat er speelt en wat voor jou belangrijk is. Ik lees vooraf wat je levensvraag is, of waar het in je leven schuurt of vastzit, zodat we tijdens het gesprek meteen kunnen aansluiten. Minstens zo belangrijk is de klik: je ervaart hoe ik luister, doorvraag en reageer en of mijn manier van coachen bij je past. Past jouw levensvraag beter bij iemand anders, dan zeg ik dat. Heb je vooraf een korte vraag, dan bereik je me via de WhatsApp-knop. Vul hieronder je gegevens en levensvraag in en geef aan wanneer je wilt afspreken. Binnen 24 uur neem ik zelf contact met je op en plannen we een afspraak, overdag of ’s avonds en altijd binnen 2 weken.
