We hebben iets bijzonders met geluk gedaan. Vroeger was je blij als er iets leuks gebeurde, tegenwoordig lijkt geluk een toestand die je persoonlijk moet zien te organiseren. Er zijn ochtendrituelen, dankbaarheidsdagboeken, geluksapps, podcasts, cursussen en complete boekenkasten die beloven dat het allemaal een stuk zonniger wordt wanneer jij eindelijk begrijpt hoe het moet. Het enige wat nog ontbreekt is een bijsluiter waarop staat: driemaal daags innemen, bij voorkeur tijdens een betekenisvolle wandeling en niet combineren met negatieve mensen. Zo is geluk ongemerkt van een ervaring veranderd in een opdracht. En zodra geluk een opdracht wordt, ligt mislukken ineens gevaarlijk dichtbij. Want wat zegt het over jou wanneer iedereen roept dat het leven prachtig is en jij op dinsdagochtend vooral denkt dat de vuilnisbak nog buiten staat?

De geluksapotheek is altijd open

Wie zich niet gelukkig genoeg voelt, hoeft tegenwoordig niet lang te zoeken. De digitale geluksapotheek draait dag en nacht. Je kunt beter slapen, bewuster ademen, kouder douchen, vroeger opstaan, positiever denken, je grenzen bewaken, je comfortzone verlaten en ondertussen vooral dicht bij jezelf blijven. Dat laatste wordt nog een hele toer wanneer je om zes uur ’s morgens bibberend onder een koude douche staat omdat iemand met twee miljoen volgers heeft gezegd dat succesvolle mensen dit doen. Iedere methode heeft wel iets verstandigs in zich, maar bij elkaar ontstaat een merkwaardig boodschappenmandje: alsof geluk het eindproduct is van voldoende goede gewoontes en jij ergens onderweg een ingrediënt bent vergeten.

Dat maakt ongelukkig zijn bijna verdacht. Want als geluk maakbaar is, heb je blijkbaar iets verkeerd gedaan wanneer het niet lukt. Niet genoeg bewogen, verkeerd gedacht, te weinig dankbaarheid gevoeld of onvoldoende losgelaten. Zo krijgt iemand die zich beroerd voelt er gratis een tweede probleem bij: hij had zich kennelijk beter moeten voelen. Het leven zelf trekt zich ondertussen weinig aan van al die recepten. Verdriet komt zonder afspraak, relaties lopen soms anders dan gehoopt en op een doodgewone woensdag kun je wakker worden met een humeur waar geen affirmatie tegenop kan. Dat is geen storing in het geluksprogramma. Dat is het leven dat weigert zich als wellnessarrangement te gedragen.

Geluk met gebruiksaanwijzing

We houden van recepten omdat ze overzicht geven. Drie stappen, vijf gewoontes, zeven geheimen en liefst een ochtendroutine waarmee het vóór het ontbijt geregeld is. Dat werkt uitstekend bij appeltaart, maar een mensenleven heeft een beroerde verhouding met maatbekers. Wat gisteren plezier gaf, kan vandaag nauwelijks binnenkomen. De baan waar je jarenlang naartoe leefde kan na drie maanden gewoon een baan blijken te zijn en de nieuwe keuken waar je maanden over nadacht wordt verrassend snel de plek waar iemand zijn vieze koffiekop laat staan. We wennen. Aan verbetering, aan bezit, aan succes en zelfs aan omstandigheden waarvan we ooit dachten dat ze ons voorgoed gelukkig zouden maken.

Daar zit een van de vreemde streken van geluk. We kunnen er enorm naar verlangen en er vervolgens verbazingwekkend snel aan wennen zodra het er is. De eerste weken met een nieuwe auto kijk je nog even om wanneer je hem parkeert; een jaar later erger je je aan een rammeltje in het dashboard. Hetzelfde hoofd dat gisteren riep dat iets fantastisch zou zijn, staat morgen alweer met een nieuw verlanglijstje klaar. Niet uit ondankbaarheid, maar omdat mensen zich aanpassen. Wie geluk daarom uitsluitend zoekt in de volgende verbetering, verhuist steeds naar een horizon die keurig dezelfde afstand houdt.

Gelukkig genoeg bestaat niet

Vergelijken helpt daar uitstekend bij, vooral sinds we daar een apparaat voor in onze broekzak hebben. Je kunt tevreden op de bank zitten en binnen drie minuten ontdekken dat iemand van jouw leeftijd een mooier huis heeft, fitter is, drie maanden op Bali woont en zijn kinderen blijkbaar vrijwillig groenten eten. Je eigen avond, die vijf minuten geleden nog prima was, krijgt ineens een zesje. Dat is knap, want er is in je woonkamer werkelijk niets veranderd. Alleen is er een ander leven door je scherm naar binnen gewandeld en heeft zonder te vragen de meetlat op tafel gelegd.

We vergelijken bovendien zelden eerlijk. Van onszelf kennen we de twijfel, de rekening die nog betaald moet worden, de ruzie van gisteren en die ene lade die al twee jaar niet meer dicht kan. Van een ander zien we de zonsondergang. Toch leggen we die twee naast elkaar alsof het vergelijkbare producten zijn. Zo kan geluk verschrompelen zonder dat er iets onaangenaams gebeurt. Niet doordat je leven slechter werd, maar doordat iemand anders op dat moment overtuigender leek te leven. Wie zijn geluk voortdurend langs andermans etalage legt, vindt vanzelf iets dat thuis ontbreekt.

Een rotbui hoort gewoon bij de verpakking

Gelukkig leven betekent niet dat je voortdurend gelukkig bent. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar we gedragen ons er lang niet altijd naar. Een sombere dag moet worden opgelost, verveling vraagt om afleiding en verdriet krijgt al snel de vraag hoe lang het nog gaat duren. We zijn behoorlijk tolerant tegenover mooi weer en opvallend ongeduldig zodra het binnen begint te regenen. Terwijl emoties zich weinig aantrekken van onze voorkeur. Ze komen langs, blijven soms hinderlijk lang zitten en vertrekken meestal zonder evaluatiegesprek.

Wie geluk verwart met permanent prettig voelen, begint een wedstrijd die bij voorbaat verloren is. Een mens kan tevreden zijn met zijn leven en vandaag toch een beroerde dag hebben. Je kunt van iemand houden en hem een middag achter het behang willen plakken. Je kunt dankbaar zijn en tegelijkertijd balen, verlangen naar rust en je vervelen zodra je haar krijgt. Dat is geen innerlijke chaos die gerepareerd moet worden, maar het gewone mengpaneel van een mensenleven. Geluk krijgt juist meer stevigheid wanneer ook teleurstelling, verdriet en chagrijn een stoel mogen hebben zonder onmiddellijk uit het gezelschap te worden verwijderd.

De gelukspolitie kijkt mee

Toch hebben we behoorlijk wat regels bedacht voor hoe een goed leven eruit hoort te zien. Je moet betekenis ervaren, fijne relaties onderhouden, gezond leven, jezelf ontwikkelen, grenzen aangeven, voldoende rust nemen en natuurlijk iets doen waar je energie van krijgt. Voor je het weet heb je geen leven meer maar een functieprofiel. Zelfs geluk wordt dan iets waarop je jezelf kunt beoordelen. Ben ik wel tevreden genoeg? Doe ik genoeg leuke dingen? Haal ik eruit wat erin zit? Een mens kan zichzelf met zulke vragen uitstekend ongelukkig controleren.

Het wrange is dat geluk juist slecht gedijt onder voortdurend toezicht. Wie tijdens een fijne avond gaat meten hoe fijn hij hem vindt, stapt ongemerkt uit de ervaring en wordt beoordelaar van zijn eigen leven. Dan zit je niet meer aan tafel, maar ergens in je hoofd met een clipboard te turven of het allemaal aan de verwachtingen voldoet. Geluk heeft daar weinig mee. Het verschijnt geregeld op momenten waarop niemand het heeft besteld en verdwijnt soms precies wanneer alles volgens het boekje klopt. Daar sta je dan met je perfecte omstandigheden en een gevoel dat vergeten is de instructies te lezen.

Geluk hoeft niet groots te wonen

We zoeken geluk graag op plekken waar het goed op een ansichtkaart past: liefde, succes, vakantie, een nieuw begin of eindelijk dat doel bereiken waarvoor we ons maanden hebben uitgesloofd. Daar kan veel moois zitten, maar een groot deel van een goed leven speelt zich af op dagen waar later geen documentaire over wordt gemaakt. Een vertrouwd gezicht aan tafel, thuiskomen en nergens meer heen hoeven, iemand die belt zonder iets nodig te hebben, een klus die eindelijk klaar is of een onverwachte lach op een moment waarop je hoofd heel andere plannen had.

Juist omdat zulke momenten gewoon zijn, tellen we ze gemakkelijk te licht. Het spectaculaire krijgt applaus, het vertrouwde wordt achtergrond. Totdat iets wegvalt en je ineens beseft hoeveel waarde er zat in wat gisteren nog vanzelfsprekend leek. Geluk heeft daardoor een vreemde verhouding met aandacht: het hoeft niet altijd gezocht te worden, maar je moet het wel opmerken wanneer het voor je neus staat. Niet met standje mindfulness en een klankschaal erbij, gewoon met genoeg aanwezigheid om te beseffen dat dit moment eigenlijk best goed is voordat je hoofd alweer vraagt wat er straks op televisie komt.

Gelukkunst op recept

Als er dan toch een recept moet komen, laat het vooral een slecht recept zijn. Zonder exacte hoeveelheden, zonder gegarandeerd resultaat en met ingrediënten die per dag mogen verschillen. Een beetje verlangen houdt je in beweging, een beetje tevredenheid voorkomt dat je voortdurend achter jezelf aan rent en een gezonde portie tegenslag zorgt ervoor dat je niet gaat geloven dat het leven persoonlijk verantwoordelijk is voor jouw humeur. Voeg daar mensen aan toe bij wie je niet voortdurend hoeft te presteren en laat het geheel vooral niet te lang sudderen in vergelijking met anderen.

GelukKunst zit niet in het beheersen van je stemming of het verzamelen van zoveel mogelijk fijne momenten. Het zit veel dichter bij kunnen leven met wat er allemaal tegelijk is: plezier naast gemis, tevredenheid naast verlangen en een goede dag zonder de eis dat morgen precies hetzelfde kunstje herhaalt. Daar bestaat geen betrouwbare dosering voor en gelukkig maar, want anders hadden we er allang een abonnement, een app en een premiumversie van gemaakt. Geluk laat zich niet voorschrijven. Je kunt alleen zorgen dat je niet zo druk bezig bent met het recept dat je vergeet te proeven wat er vandaag al op je bord ligt.

Kennismaken zonder wachtlijst

Als je na het lezen van deze NieuwsBlog merkt dat er iets in jouw leven niet goed voelt of vastzit, hoef je daar niet meteen een nette levensvraag van te maken. Soms weet je gewoon dat doorgaan zoals je nu doet weinig nieuws gaat opleveren. Ik ben Freek, coach en psycholoog uit Drachten, en al ruim 30 jaar praat ik met mensen over levensvragen, relaties en werkstress. In al die gesprekken heb ik geleerd dat het probleem lang niet altijd alleen zit in wat jij anders zou moeten doen. Daarom kijk ik ook naar wat bij jou ligt, wat er tussen mensen gebeurt en welke omstandigheden invloed blijven houden. Het leven past nu eenmaal zelden netjes in één doosje. Verwacht daarom geen etiket of standaardpraatje. Ik luister, vraag door, leg verbanden en zeg het wanneer ik denk dat iets anders zit dan jij tot nu toe dacht.

Kennismaken begint met een gratis en vrijblijvend gesprek van 60 minuten, in mijn praktijk aan huis in Drachten of online als dat beter past. Vooraf vul je een digitaal kennismakingsformulier in over wat er speelt en wat voor jou belangrijk is. Ik lees vooraf wat je levensvraag is, of waar het in je leven schuurt of vastzit, zodat we tijdens het gesprek meteen kunnen aansluiten. Minstens zo belangrijk is de klik: je ervaart hoe ik luister, doorvraag en reageer en of mijn manier van coachen bij je past. Past jouw levensvraag beter bij iemand anders, dan zeg ik dat. Heb je vooraf een korte vraag, dan bereik je me via de WhatsApp-knop. Vul hieronder je gegevens en levensvraag in en geef aan wanneer je wilt afspreken. Binnen 24 uur neem ik zelf contact met je op en plannen we een afspraak, overdag of ’s avonds en altijd binnen 2 weken.