Je leven past niet in een Excelbestand

We willen grip op het leven en bouwen daarom een klein ministerie van lijstjes, agenda’s, herinneringen, kleurcodes en dingen die absoluut vóór donderdag 14.30 uur geregeld moeten zijn. Alsof het bestaan zich netjes laat archiveren onder tabblad Privé. Dat geeft rust, tenminste zolang niemand ziek wordt, verliefd raakt, ontslagen wordt, van gedachten verandert of gewoon onverwacht met modderschoenen door jouw zorgvuldig geplande dinsdag loopt. Dan blijkt ineens dat schroefje B niet alleen niet in plankje D past, maar dat iemand de hele IKEA-kast gisteren al heeft meegenomen. Toch gaan we vaak nóg harder controleren. Meer plannen, meer vooruitdenken, meer scenario’s, tot zelfs ontspanning een afspraak wordt die om 19.10 uur moet beginnen en om 20.00 uur wegens tijdgebrek weer afgelopen is.

Controle is op zichzelf niet het probleem. Ik ben vóór afspraken, een dak dat niet spontaan instort en weten waar je autosleutels liggen. Het wordt benauwd wanneer zekerheid een voorwaarde wordt om nog iets te durven. Dan verandert planning van gereedschap in oppas en zit er in je hoofd permanent iemand met een hesje te roepen dat we nog niet kunnen vertrekken omdat niet ieder risico schriftelijk heeft bevestigd dat het thuisblijft. Je probeert onzekerheid buiten de deur te houden, maar wordt ondertussen steeds alerter op alles wat mis kán gaan. Zo krijg je een merkwaardige constructie: hoe harder je veiligheid probeert vast te zetten, hoe meer van je dag gaat draaien om datgene waarvoor je bang bent.

Controle is geen regie

Daar zit voor mij het verschil. Controle zegt: eerst moet alles kloppen en dan ga ik leven. Regie zegt: het klopt nooit allemaal, geef die jas maar hier. Controle wil weten wat er na bocht zeven komt; regie stuurt wanneer de weg ineens bocht acht blijkt te hebben. Dat klinkt minder comfortabel en dat is het ook. Het leven heeft nu eenmaal geen klantenservice waar je kunt klagen dat je bestelling anders is geleverd dan op de website stond. Mensen veranderen, lichamen protesteren, relaties verschuiven, plannen vallen om en af en toe besluit een gewone woensdag zonder overleg dat hij zich als complete puinhoop gaat gedragen. Daar kun je jarenlang boos over blijven of leren dat niet alles beheersen iets anders is dan stuurloos zijn.

Juist daar ontstaat ruimte. Niet in het opgepoetste idee dat je “alles moet loslaten”, want dat is ook zo’n zin waar je weinig aan hebt als morgen gewoon de hypotheek wordt afgeschreven. Wel in het besef dat je niet ieder gat vooraf hoeft dicht te kitten. Sommige dingen mogen onzeker blijven zonder dat jij er onmiddellijk een bouwvergunning voor angst omheen zet. Je kunt plannen én verrast worden, voorzichtig zijn én toch bewegen, nadenken zonder van ieder besluit een parlementaire enquête te maken. Leefcontrole betekent voor mij daarom niet méér greep krijgen op het bestaan. Het betekent weten wanneer jij stuurt en wanneer je vooral met beide handen het dashboard vasthoudt terwijl de auto allang stilstaat.

Loslaten zonder jezelf los te laten

Ons hoofd houdt van zekerheid. Het wil voorspellen, controleren, afvinken en liefst van tevoren weten of woensdag om 16.20 uur nog een beetje fatsoenlijk gaat verlopen. Dat is niet gek; voorspelbaarheid geeft houvast. Alleen trekt het leven zich daar opvallend weinig van aan. Mensen veranderen, plannen kieperen om, lichamen doen ineens iets anders dan afgesproken en soms komt er op een doodgewone dinsdag een gebeurtenis binnen die jouw complete Excelbestand met één elleboog van tafel veegt. Controle probeert dat te voorkomen door nóg meer vooruit te denken. Regie doet iets anders: die accepteert dat niet alles voorspelbaar is en vraagt vervolgens wat jij binnen die rommel wél kunt bepalen.

Loslaten betekent daarom niet dat je voortaan als een verdwaalde ballon door het bestaan zweeft en maar kijkt waar je terechtkomt. Dat is geen vrijheid, dat is slecht touwbeheer. Het betekent dat je stopt met energie verspillen aan dingen die zich niet door jou laten commanderen. Je kunt voorbereiden zonder ieder risico onder huisarrest te zetten, plannen zonder het leven een contract te laten tekenen en besluiten nemen terwijl nog niet ieder antwoord op tafel ligt. Dat voelt soms onveilig, omdat je hoofd graag eerst garantie wil. Jammer voor je hoofd. Het leven heeft geen garantiebewijs en de klantenservice neemt al eeuwen de telefoon niet op.

Humor haalt de handboeien van controle

Daar helpt humor trouwens verrassend goed bij. Niet als vrolijk sausje over ellende, maar als manier om te zien hoe potsierlijk we soms bezig zijn. Je agenda staat zo vol dat je een wc-bezoek reserveert van 14.05 tot 14.12 uur en om 14.08 al lichte stress krijgt omdat het programma uitloopt. Perfectionisme noemt zichzelf discipline, trekt een duur pak aan en blijkt bij nadere kennismaking gewoon een bange angsthaas met een spreadsheet. We willen alles onder controle hebben en raken vervolgens compleet ontregeld omdat de supermarkt de yoghurt heeft verplaatst. De menselijke soort is buitengewoon indrukwekkend zolang er niets onverwachts gebeurt.

Kun je daar om lachen, dan ontstaat afstand zonder dat je hoeft weg te lopen. Niet iedere mislukking is een ramp, niet iedere verkeerde afslag vereist een parlementaire enquête en niet ieder plan dat omvalt hoeft met loeiende sirenes naar de spoedeisende hulp. Humor trekt even de ernst uit het stopcontact. Je ziet jezelf staan met beide handen om iets heen dat allang niet meer vast te houden is en denkt: kijk mij eens professioneel verdrinken in een glas water. Precies daar komt ruimte terug. Niet doordat het probleem weg is, maar doordat jij er niet langer met je neus tegenaan geplakt zit.

Leefcontrole zonder ketting

Leefcontrole betekent voor mij daarom niet dat je eindelijk alle knoppen van het bestaan hebt gevonden. Die knoppen bestaan niet. Het betekent dat je weet welke keuzes van jou zijn en welke stukken van het leven gewoon hun eigen wilde plan trekken. Je kunt koers kiezen zonder te eisen dat de weg recht blijft. Je kunt ergens vol voor gaan en onderweg ontdekken dat links ineens beter past dan rechts. Je kunt afscheid nemen van een plan zonder daarmee jezelf mislukt te verklaren. Dat is geen slap loslaten, maar volwassen regie: bewegen met wat er werkelijk gebeurt in plaats van voortdurend ruzie maken met wat er volgens jou had móéten gebeuren.

Daar zit ook de vrijheid. Niet in “alles komt goed”, want soms komt iets helemaal niet goed. Niet in blind vertrouwen en al helemaal niet in de gedachte dat het universum wel een bedoeling met jouw lekke dak zal hebben. Vrijheid zit in het besef dat jij kunt reageren, kiezen, bijstellen, stoppen, doorgaan en opnieuw beginnen zonder eerst volledige controle te bezitten. Het leven beweegt toch wel. De vraag is niet of jij het allemaal op koers kunt houden, maar hoeveel kettingen je zelf nog om je enkels legt omdat je bang bent dat de route verandert. Leefcontrole is uiteindelijk minder vastgrijpen en beter sturen. Het leven rijdt al. Zorg alleen dat jij niet de hele rit met de handrem erop meerijdt.

Kennismaken zonder wachtlijst

Als je na het lezen van deze NieuwsBlog merkt dat er iets in jouw leven niet goed voelt of vastzit, hoef je daar niet meteen een nette levensvraag van te maken. Soms weet je gewoon dat doorgaan zoals je nu doet weinig nieuws gaat opleveren. Ik ben Freek, coach en psycholoog uit Drachten, en al ruim 30 jaar praat ik met mensen over levensvragen, relaties en werkstress. In al die gesprekken heb ik geleerd dat het probleem lang niet altijd alleen zit in wat jij anders zou moeten doen. Daarom kijk ik ook naar wat bij jou ligt, wat er tussen mensen gebeurt en welke omstandigheden invloed blijven houden. Het leven past nu eenmaal zelden netjes in één doosje. Verwacht daarom geen etiket of standaardpraatje. Ik luister, vraag door, leg verbanden en zeg het wanneer ik denk dat iets anders zit dan jij tot nu toe dacht.

Kennismaken begint met een gratis en vrijblijvend gesprek van 60 minuten, in mijn praktijk aan huis in Drachten of online als dat beter past. Vooraf vul je een digitaal kennismakingsformulier in over wat er speelt en wat voor jou belangrijk is. Ik lees vooraf wat je levensvraag is, of waar het in je leven schuurt of vastzit, zodat we tijdens het gesprek meteen kunnen aansluiten. Minstens zo belangrijk is de klik: je ervaart hoe ik luister, doorvraag en reageer en of mijn manier van coachen bij je past. Past jouw levensvraag beter bij iemand anders, dan zeg ik dat. Heb je vooraf een korte vraag, dan bereik je me via de WhatsApp-knop. Vul hieronder je gegevens en levensvraag in en geef aan wanneer je wilt afspreken. Binnen 24 uur neem ik zelf contact met je op en plannen we een afspraak, overdag of ’s avonds en altijd binnen 2 weken.