Pornoverslaving maakt je leeg

Porno zit niet meer achter een gordijn. Het komt je huis binnen via televisie en streamingdiensten, staat op je laptop, reist mee op je tablet en zit natuurlijk ook gewoon in je broekzak. Je hoeft geen videotheek meer binnen, geen tijdschrift onder je jas te verstoppen en zelfs de gordijnen hoeven niet dicht. In de beslotenheid van je eigen scherm kun je kijken zonder dat iemand iets merkt. Op de bank, in bed, op het toilet, in een hotelkamer of wanneer de rest van het huis al slaapt. Eén afstandsbediening, muisklik of beweging van je duim en er verschijnt meer seksuele prikkeling dan een Romein in Pompeï in zijn hele leven bij elkaar kon zoeken.

Daar is op zichzelf nog geen verslaving voor nodig. Je kunt porno kijken, masturberen, klaarkomen en daarna gewoon doorgaan met je dag. Het wordt een ander verhaal wanneer je merkt dat jij niet meer goed bepaalt wanneer het begint en wanneer het ophoudt. Je wilde één scène kijken en zit een uur later nog achter je laptop. Je zet een streamingdienst aan voor ontspanning en merkt dat je steeds opnieuw zoekt naar seksueel materiaal. Je had jezelf gisteren nog beloofd een week niet te kijken en vanavond zit je toch weer voor hetzelfde scherm. Niet omdat je pervers bent en ook niet omdat seks vies is, maar omdat iets wat eerst plezier of nieuwsgierigheid gaf langzaam een automatische uitweg kan worden voor spanning, verveling, eenzaamheid, frustratie of een hoofd dat even nergens anders zin in heeft.

Daar zit de venijnige kant van deze tijd. Niet één apparaat of één website, maar een compleet schermlandschap heeft seksuele prikkels gekoppeld aan onmiddellijke beschikbaarheid, privacy en eindeloze keuze. Televisie, streaming, laptop, tablet en smartphone lopen moeiteloos in elkaar over. Nog één scène, nog iemand anders, nog iets dat sterker prikkelt dan wat je daarvoor zag. Bij problematisch gebruik kunnen craving en verlies van controle steeds meer ruimte innemen en sommige mensen merken dat ze langer kijken, vaker terugkomen of steeds specifiekere of intensere prikkels zoeken. Het belangrijkste signaal blijft daarom niet wáár je kijkt, maar of je nog vrij kunt kiezen. Of zit je opnieuw voor dat scherm terwijl je eigenlijk allang had besloten iets anders te doen?

De prijs van leeg verlangen

Je hersenen, je lijf en je hart vormen samen een ecosysteem dat ademt op verbinding. Wanneer extreme prikkels dat systeem overspoelen, kan er langzaam iets verschuiven. Je zelfbeeld brokkelt, je lijf kan gaan voelen als vreemd terrein dat moet voldoen aan een ideaal dat nergens bestaat en de ander dreigt steeds meer een projectie van overgeproduceerde fantasie te worden. Je energie daalt, concentratie rafelt en verlangen kan iets verliezen van de nieuwsgierigheid die er ooit in zat. Het meest verraderlijke is de eenzaamheid die kan ontstaan wanneer porno steeds meer ruimte inneemt. Lust wordt dan gemakkelijker scoren dan voelen en intimiteit kan verengen tot presteren. Seks wordt een sprint zonder dans, zonder ogen die meebewegen.

Ondertussen krioelt de wereld van seksuele prikkels. Jongeren leren soms swipen voordat ze werkelijk leren aanraken. Volwassenen kunnen avond na avond hun verlangen door schermen laten jagen, terwijl aantrekking tussen twee echte mensen juist tijd, aandacht en afstemming nodig heeft. Dat maakt problematisch pornogebruik niet alleen een kwestie van een paar filmpjes te veel kijken. Het kan gaan raken aan hoe je naar jezelf kijkt, hoe je naar een ander verlangt en hoeveel ruimte echte nabijheid nog krijgt. Een soort geestelijke obesitas: steeds meer prikkels consumeren terwijl je je vanbinnen niet noodzakelijk voller voelt.

Wie daarin gevangen raakt, draagt bovendien meer dan alleen het kijken zelf. Er komen schaamte, geheimhouding en soms zelfverachting bij. Je wist je geschiedenis, liegt over hoe vaak je kijkt, doet alsof je allang gestopt bent of kijkt naast iemand die geen idee heeft hoeveel ruimte porno inmiddels in jouw leven inneemt. Daar begint een tweede probleem. Niet alleen wat er op het scherm gebeurt, maar wat je ervoor moet verbergen. Niet de beelden alleen breken je, maar ook het moment waarop je steeds verder verwijderd raakt van wat je zelf eigenlijk wilt en daar tegenover jezelf niet meer eerlijk over kunt zijn.

Doorbreek de cirkel van pornoverslaving

Er is een uitweg. Dat zeg ik niet omdat het prettig klinkt, maar omdat ik in mijn praktijk door de jaren heen veel mensen heb gezien die ervan overtuigd waren dat porno sterker was geworden dan zijzelf en toch weer loskwamen. Mensen die soms al jarenlang keken, verborgen, logen, afspraken met zichzelf braken en bijna niet meer geloofden dat het anders kon. Juist bij hen zag ik hoe belangrijk het eerste eerlijke moment was. Niet: “Ik kijk soms wat veel”, maar: “Ik zit hierin vast en ik wil eruit.” Geen schuldbekentenis met het hoofd naar beneden, maar eindelijk ophouden met jezelf voor de gek houden. Vanaf daar kun je gaan onderzoeken wanneer het patroon je pakt: bij stress, verveling, eenzaamheid, ruzie, seksuele frustratie, vermoeidheid of op die vaste momenten waarop je hand bijna eerder naar een scherm gaat dan jijzelf hebt besloten wat je eigenlijk wilt.

Daarna wordt herstel verrassend gewoon. Een telefoon die niet meer mee naar bed gaat. Een laptop die dicht blijft wanneer je weet dat je eigenlijk alleen maar moe bent. Andere avondgewoontes, blokkades waar dat helpt, stoppen met betaalde seks wanneer dat onderdeel van het patroon is en opnieuw ontdekken dat opwinding niet altijd onmiddellijk gevoed hoeft te worden. Sommige mensen moesten vooral leren omgaan met spanning, anderen met eenzaamheid, schaamte of een seksleven dat thuis al tijden was vastgelopen. Langzaam veranderde er iets. Niet doordat verlangen verdween, maar doordat het weer van hén werd. De eerste keer dat iemand zegt: “Ik had gisteren zin om te kijken en heb het gewoon niet gedaan”, klinkt misschien weinig spectaculair. In mijn spreekkamer weet ik inmiddels hoeveel vrijheid er in zo’n gewone zin kan zitten.

Je seksualiteit weer van jezelf maken

Dat is ook wat ik mensen in de loop van de jaren heb zien terugvinden. Niet een keurig leven zonder geilheid, fantasieën of masturbatie, maar seksualiteit waarin weer keuze zit. Een lichaam dat niet voortdurend op zoek hoeft naar de volgende prikkel. Een partner die niet langer hoeft te concurreren met een scherm waarop alles binnen drie seconden groter, sneller of anders kan. Soms kwam de zin in vrijen terug. Soms de erectie, het orgasme of gewoon het plezier van aanraken zonder dat er onmiddellijk gepresteerd moest worden. Soms kwam eerst iets heel anders terug: rust. Een avond op de bank zonder voortdurend dat kleine stemmetje dat zegt dat je nog even moet kijken.

Daar zit voor mij de echte feelgood van herstel. Niet in een wonderverhaal waarin na drie weken alle problemen verdwenen zijn, maar in iemand die na lange tijd merkt: ik kan weer kiezen. Ik kan een scherm uitzetten. Ik kan verlangen voelen zonder er onmiddellijk achteraan te hoeven rennen. Ik kan mijn partner weer aankijken zonder een geheim tussen ons in. Ik kan masturberen omdat ik daar zin in heb en niet omdat spanning automatisch dezelfde route neemt. Ik kan seks hebben met een echt mens, met warmte, geur, geklungel, afstemming en alles wat een scherm nooit hoeft te verdragen omdat het geen eigen mening heeft.

In mijn praktijk heb ik vaak gezien dat mensen veel meer terugkregen dan alleen de uren die ze niet meer aan porno besteedden. Er kwam energie terug, openheid, eigenwaarde, humor en soms een relatie die bijna was dichtgeslibd onder geheimhouding en schaamte. Niet iedereen herstelt hetzelfde en de weg kan schuren, maar vastzitten betekent niet dat je daar moet blijven wonen. Dat vind ik na al die jaren misschien nog steeds het mooiste moment: iemand die binnenkwam met het gevoel door zijn verlangen bestuurd te worden en later bijna verbaasd zegt: “Ik voel me weer vrij.” Geen heilige, geen monnik en gelukkig ook geen mens zonder seks. Gewoon weer iemand die zelf beslist wat hij met zijn verlangen doet.

Kennismaken zonder wachtlijst

Als je na het lezen van deze NieuwsBlog merkt dat er iets in jouw leven niet goed voelt of vastzit, hoef je daar niet meteen een nette levensvraag van te maken. Soms weet je gewoon dat doorgaan zoals je nu doet weinig nieuws gaat opleveren. Ik ben Freek, coach en psycholoog uit Drachten, en al ruim 30 jaar praat ik met mensen over levensvragen, relaties en werkstress. In al die gesprekken heb ik geleerd dat het probleem lang niet altijd alleen zit in wat jij anders zou moeten doen. Daarom kijk ik ook naar wat bij jou ligt, wat er tussen mensen gebeurt en welke omstandigheden invloed blijven houden. Het leven past nu eenmaal zelden netjes in één doosje. Verwacht daarom geen etiket of standaardpraatje. Ik luister, vraag door, leg verbanden en zeg het wanneer ik denk dat iets anders zit dan jij tot nu toe dacht.

Kennismaken begint met een gratis en vrijblijvend gesprek van 60 minuten, in mijn praktijk aan huis in Drachten of online als dat beter past. Vooraf vul je een digitaal kennismakingsformulier in over wat er speelt en wat voor jou belangrijk is. Ik lees vooraf wat je levensvraag is, of waar het in je leven schuurt of vastzit, zodat we tijdens het gesprek meteen kunnen aansluiten. Minstens zo belangrijk is de klik: je ervaart hoe ik luister, doorvraag en reageer en of mijn manier van coachen bij je past. Past jouw levensvraag beter bij iemand anders, dan zeg ik dat. Heb je vooraf een korte vraag, dan bereik je me via de WhatsApp-knop. Vul hieronder je gegevens en levensvraag in en geef aan wanneer je wilt afspreken. Binnen 24 uur neem ik zelf contact met je op en plannen we een afspraak, overdag of ’s avonds en altijd binnen 2 weken.