Rouwtherapie

Wat rouw met je leven doet

Na een ingrijpend verlies verandert vaak meer dan alleen wat of wie je bent kwijtgeraakt. Het zit ook in gewone momenten: thuiskomen in een huis dat anders voelt, wakker worden zonder degene die altijd naast je lag, merken dat je lichaam niet meer kan wat vroeger vanzelf ging of opnieuw moeten nadenken over een toekomst die er anders uit is gaan zien. Rouw ontstaat niet alleen na het overlijden van iemand van wie je houdt. Ook een scheiding, verlies van gezondheid, werk, zelfstandigheid of een andere ingrijpende verandering kan veel losmaken. Je verliest dan niet alleen iets concreets, maar vaak ook zekerheid, verwachtingen, dagelijkse gewoonten of een deel van hoe je jezelf en je leven kende.

Verdriet hoeft niet binnen een bepaalde tijd voorbij te zijn en rouw wordt geen probleem omdat je na een aantal maanden nog steeds iemand mist. Wel kan er een moment komen waarop het verlies steeds meer bepaalt hoe je leeft. Je vermijdt plaatsen of gesprekken, blijft jezelf iets verwijten, trekt je terug of merkt dat er naast het gemis nauwelijks ruimte komt voor wat er óók nog in je leven aanwezig is. Aan de buitenkant kun je ondertussen gewoon blijven functioneren. Juist daardoor ziet de omgeving niet altijd hoeveel energie het kost om werk, gezin en dagelijkse verplichtingen vol te houden terwijl verdriet, boosheid, schuldgevoel of verwarring telkens opnieuw aandacht vragen.

In rouwtherapie onderzoeken we daarom niet alleen wat er gebeurd is, maar vooral wat het verlies in jouw leven heeft veranderd. Wat mis je werkelijk, welke rol of toekomst is weggevallen, waar blijf je met vragen of schuldgevoel rondlopen en waar ben je jezelf steeds meer gaan aanpassen aan wat niet meer terugkomt? Met ruim 30 jaar ervaring als psycholoog en coach weet ik dat rouw zich niet laat afdwingen tot een keurige afronding. Het doel is ook niet dat je vergeet, loslaat of uiteindelijk weer wordt wie je vóór het verlies was. We kijken hoe je verder kunt leven mét wat er gebeurd is, zonder dat het verlies steeds meer bepaalt wat je nog durft, doet of toelaat in je leven.

Wanneer rouw steeds meer bepaalt

Rouw hoeft niet volgens een kalender minder te worden. Je kunt lange tijd intens verdriet, gemis, boosheid of verwarring voelen zonder dat daar iets verkeerd aan is. Belangrijker is wat er ondertussen met je dagelijks leven gebeurt. Misschien ga je weer naar je werk, zorg je voor anderen en doe je wat nodig is, terwijl daar steeds meer energie voor nodig is. De mensen om je heen pakken hun gewone leven weer op en juist daardoor kan het verschil groter worden tussen wat er aan de buitenkant doorgaat en wat jij vanbinnen nog iedere dag met je meedraagt.

Vastlopen wordt zichtbaarder wanneer je leven zich steeds meer rond het verlies gaat organiseren. Je vermijdt mensen, plaatsen of herinneringen omdat je bang bent voor wat ze oproepen, trekt je terug, blijft jezelf iets verwijten of merkt dat belangstelling en plezier steeds verder verdwijnen. Ook slapen, concentreren en lichamelijke vermoeidheid kunnen in een periode van rouw meespelen. Je kunt dus behoorlijk lang blijven functioneren en tegelijk merken dat de ruimte waarin je leeft steeds kleiner wordt. Dan gaat het niet om de vraag of je inmiddels lang genoeg hebt gerouwd, maar om wat het verlies inmiddels bepaalt in wat je doet, vermijdt en nog durft toe te laten.

Wanneer verdriet, schuld, vermijding of terugtrekken steeds meer keuzes voor je gaan maken, wordt het moeilijker om naast het verlies ook andere delen van je leven serieus te blijven nemen. Dat betekent niet dat je moet ophouden met rouwen of dat wat verloren is minder belangrijk moet worden. Wel kan er opnieuw ruimte nodig zijn voor mensen, bezigheden, gevoelens en toekomstplannen die niet uitsluitend door het verlies worden bepaald. Niet om terug te keren naar het leven van vóór die gebeurtenis, maar om te voorkomen dat alles wat daarna komt er steeds verder door wordt begrensd.

Niet elk verlies krijgt de naam rouw

Niet ieder verlies krijgt een uitvaart, bloemen of mensen die vanzelf begrijpen waarom je leven ineens anders voelt. Rouw kan ook ontstaan na een scheiding, het verlies van gezondheid of zelfstandigheid, werk dat wegvalt of een toekomst die niet meer mogelijk blijkt. Het gewone leven gaat ondertussen gewoon door. Mensen vragen hoe het met je gaat, het werk wacht en dagelijkse verplichtingen verdwijnen niet, terwijl jij nog probeert te begrijpen wat er precies is veranderd en wat je daarin bent kwijtgeraakt.

Juist wanneer de omgeving een verlies minder goed herkent, kun je gemakkelijk aan je eigen verdriet gaan twijfelen. Je vindt dat je niet moet zeuren omdat iemand anders iets ergers heeft meegemaakt, probeert sneller dan goed voelt weer normaal mee te draaien of vertelt steeds minder omdat uitleggen waarom het je nog raakt vermoeiend wordt. Dat betekent niet automatisch dat je vastloopt. Wel kan het steeds zwaarder worden wanneer je voortdurend moet doen alsof iets minder belangrijk is dan het voor jou werkelijk voelt.

Daarom hoeft verlies niet eerst groot genoeg te worden bevonden door anderen voordat jij het serieus mag nemen. Het kan gaan om iemand die er niet meer is, maar ook om vertrouwen in je lichaam, een relatie, een toekomstbeeld, werk, zelfstandigheid of een rol die jarenlang bij je leven hoorde. Belangrijk is niet of de buitenwereld daar onmiddellijk het woord rouw voor gebruikt. Belangrijker is wat jij daadwerkelijk bent kwijtgeraakt, wat daarvan nog steeds doorwerkt en hoeveel ruimte dat inmiddels in je dagelijks leven inneemt.